روش استاندارد نمونه گيري از مخلوطهاي آسفالتي متراكم شده براي آزمايش آزمايشگاهي
روش استاندارد نمونه گيري از مخلوطهاي آسفالتي متراكم شده براي آزمايش آزمايشگاهي
1- هدف :
اين دستورالعمل چگونگي برداشت نمونه از مخلوط آسفالتي متراكم شده از سطح روسازي براي آزمايش آزمايشگاهي را بيان مي كند .
2- اهميت و كاربرد :
نمونه هاي اخذ شده براساس روش ارائه شده در اين استاندارد ممكن است براي اندازه گيري ضخامت ، دانسيته ، ضريب برجهندگي يا ديناميكي ، مقاومت كششي ، استحكام مارشال ياويم ،يا براي آزمايش تعيين اجزاء مخلوط آسفالتي نظير تعيين مقدار قير ، خواص قير و دانه بندي استفاده شوند .
3- وسايل آزمايشگاهي :
3-1- براي به حداقل رسانيدن خرابي لايه هاي آسفالتي متراكم شده بايد از وسيله اي كه شكل نمونه را حفظ كند ، استفاده شود . اين وسيله ممكن است مته مغزه گيري يا اره برقي باشد .
3-2- تيغه برش مته مغزه گيري بايد از فولاد سخت يا مواد مناسب ديگر با تراشه هاي الماس كه در لبه برش فلزي قرار گرفته اند ، باشد .
3-3- تيغه هاي اره استفاده شده در اره برقي بايد تيغه فلزي سخت شده يا تيغه فلزي كه تراشه هاي الماس در آن قرار گرفته يا تيغه تراشنده ( ساينده) نظير كربوراندوم يا مواد مشابه باشد .
3-4- معمولاً يك منبع آب سرد ، يخ خشك ، نيتروژن مايع يا ديگر مواد سرد كننده لازم است اما در مواردي كه فقط يك نمونه بايد اخذ شود ، ممكن است از آن صرف نظر كرد . هرگاه نشاني از خرابي لبه هاي نمونه به علت حرارت حاصله از اصطحكاك وجود داشته باشد ، بايد ماده خنك كننده اي به تيغه برش يا سطح روسازي اعمال شود تا خرابي نمونه به حداقل برسد .
3-5- وسيله اي براي جداكردن نمونه هاي مغزه گيري شده از لايه هاي زيرين ممكن است استفاده شود . اگر چنين وسيله بكار گرفته شود اين وسيله بايد نيم دايره فلزي با شعاع داخلي معادل شعاع خارجي مغزه بوده و دستگيره محكمي داشته باشد . يك لوله مغزه گيري كه به طور قائم از وسط دو نيم شده با شعاع لازم و يك تسمه آهني به عنوان دستگيره به آن جوش داده شده است ، براي اين منظور وسيله مناسبي است .
3-6- يك وسيله بيرون آورنده (بالا بر مغزه ) كه براي خروج نمونه هاي مغزه گيري شده از چاله ها استفاده مي شود . شكل مغزه را حفظ خواهد كرد . اين وسيله بايد ميله اي فولادي با طول مناسب و قطري كه در فضاي بين مغزه و مصالح روسازي جاي بگيرد ، باشد . يك خم 90 درجه در قسمت بالاي آن براي ايجاد دسته و خم 90 درجه در قسمت پائين آن با طول تقريبي 2 اينچ ( 50 ميليمتر) كه بالابر را شكل مي دهد ، بايد وجود داشته باشد . شكل (1) دستگاه نمونه گيري از مخلوط هاي آسفالتي را نشان مي دهد .
4- نمونه گيري :
نمونه ها را براساس استاندارد
تغييرات در حالت روسازي كه مي تواند با بررسي چشمي معلوم شود ، لازم مي دارد كه نمونه گيري غير از طرح تصادفي در محلهائي كه مشخص هستند انجام شود . ليكن نمونه هاي غير تصادفي ، روشهاي آماري را كه آزمايشهايي براي اطمينان و كنترل كيفيت انجام مي شوند ، مختل مي كنند . نمونه هاي اخذ شده با استفاده از روشهاي غير تصادفي فقط بايد در جهت اطلاع رساني بكار روند و شامل برنامه هاي كنترل كيفيت به روشهاي آماري نمي شوند .
تعداد نمونه هاي تامين شده برطبق مشخصات مقرر سهم اندازه قطعه مورد بحث خواهد بود . وقتي هيچ راهنمائي خاصي در دسترس نباشد ، تعداد كافي نمونه براي دستيابي به سطع مطلوب و مطمئن آماري اخذ كنيد .
5- نمونه گيري از روسازي آسفالتي متراكم شده :
5-1- نمونه هاي اخذ شده از روسازي متراكم شده بوسيله مته مغزه گيري بايد حداقل قطر اسمي 4 اينچ (100 ميليمتر ) داشته و شامل عمق كامل لايه اي (لايه هايي )كه نمونه گيري مي شود ، باشند . اگر در نتايج خطاهائي ناشي از اندازه نمونه ظاهر شود ، نمونه با اندازه بزرگتر اخذ كنيد . براي به حداقل رسانيدن خرابي ، از يك وسيله بيرون آورنده ، براي خروج مغزه از چاله استفاده كنيد .
5-1-1- وقتي نمونه هاي مغزه گيري شده براي آزمايشهاي مدول برجهندگي و ديناميكي مورد استفاده واقع مي شوند ، نمونه بايد به شكل استوانه كامل باسطوح بالا و پائيني عمود بر محور باشد. نمونه بايد با شرايط روش آزمايش خاص مطابقت داشته باشد .
5-1-2- براي جداكردن نمونه از لايه زيرين ، وسيله تشريح شده در بند 3-5 را به داخل شكاف وارد كرده و فشار ملايمي به نمونه وارد كنيد . سعي به ديلم نمودن نمونه نكنيد . اگر پيوستگي بين لايه هاي روسازي شكسته نشود ، لازم است شكل نمونه را با عمق كامل روسازي نگهداريد .
5-1-3- براي خارج نمودن نمونه از چاله ، وسيله تشريح شده دربند 3-6 را به داخل شكاف وارد كنيد وسيله را تقريباً 90 درجه چرخانيده و به آرامي بالا بياوريد ، تا نمونه با دست گرفته شود .
5-2- نمونه هاي اخذ شده از روسازي متراكم شده به روش بريدن بايد حداقل مساحت سطح 40 ميليمتر مربع را داشته و به نحوي بريده شوند كه دانسيته نمونه دستخورده نشود . بريدن و جدا كردن يك مقطع نواري 50 ميليمتري اطراف نمونه در خارج كردن قسمتهاي مورد لزوم آزمايش كمك خواهد كرد . پيچ گوشتي ، قلم تراش و ديگر ابزارهاي تيز استفاده شده براي شكستن پيوستگي بين لايه هاي متراكم شده و لايه هاي زيرين روسازي ممكن است سبب دستخوردگي شده كه منجر به ايجاد خطا در تعيين دانسيته خواهد شد . اگر در نتايج آزمايش خطاهائي ناشي از اندازه نمونه ظاهر شود ، نمونه با اندازه بزرگتر اخذ كنيد .
5-3- نمونه هاي اخذ شده را با استفاده از روشهاي تشريح شده در بندهاي 5-1 و 5-2 بر روي يك صفحه صاف ، به طوري كه سطح بالاي نمونه پائين قرار گيرد تا شكل اوليه سطح حفظ شود ، حمل كنيد . حمل دستي بدون دقت ممكن است هر نتيجه آزمايش بدست آمده را بي اعتبار كند .
توجه : وقتي هوا خيلي گرم باشد ، يخدان يخ يا وسيله مشابه ممكن است براي استفاده در انتقال نمونه ها به آزمايشگاه در نظر گرفته شود .
5-4- وقتي هدف از نمونه گيري فقط اندازه گيري ضخامت روسازي است نمونه هايي با ابعاد كوچكتر از آنچه در بندهاي 5-1 و 5-2 تشريح شده ممكن است استفاده شوند .
6- جداكردن لايه هاي روسازي :
وقتي لازم شود كه دو لايه يا بيشتر از لايه هاي روسازي جدا شوند ، اول نمونه را منجمد كنيد و سپس با اره يا هر وسيله مناسب ديگر ببريد . جدا سازي دو لايه روسازي ممكن است بوسيله وارد آوردن ضربه سنگيني به قلم تراش در محل پيوستگي بين دولايه انجام گيرد . جداسازي با اين روش به طور بهتري انجام مي شود اگر نمونه تا زير صفر درجه سانتيگراد سرد شود .
7- گزارش : گزارش آزمايش بايد شامل شرح روش خارج كردن نمونه از روسازي متراكم شده باشد .