کانی شناسی مختصر خاک رس :

      بطوریکه گفته شد خاک از تخریب فیزیکی و شیمیایی سنگ ( پوسته زمین ) بوجود می آید. خواص فیزیکی کانی رس بستگی به سنگ مادر ( سنگ تخریب شده ) دارد. سنگها از کانی ها تشکیل شده اند. هر کانی از یک یا چند عنصر شیمیایی تشکیل یافته که بصورت بلور در طبیعت موجود می باشد. کانی های خاک رس بصورت کلی سه دسته اند :

 1) گروه کائو لینیت ( Kaolinite )

      لایه های رسی کائولینیت از روی هم قرار گرفتن یک ورقه سیلیکا چهار وجهی و یک ورقه آلومینیوم هشت وجهی بوجود می آید و این دو ورقه با پیوند قوی هیدروژنی به هم متصل شده اند. کائولینیت از همه کانی های رسی دیگر فراوانتر است و ثبات بیشتری دارد. مقدار تغییر حجم آن در اثر نفوذ آب کم است. لایه های کائولینیت روی هم قرار می گیرند و دانه های رسی درشتی را بوجود می آورند. دانه های رسی کائولینیت ورقه شکل هستند و از تخریب سنگها در مناطق مرطوب بوجود می آیند.

 2) گروه مونت موریلونیت ( Mont morillonite ) 

      کانی های مونت موریلونیت از یک آلومینیوم هشت هیدرال که بین دو سیلیکا چهاروجهی قرار گرفته است بوجود می آید. آهن و یا منیزیوم ممکن است بجای آلومینیوم در این کانی قرار بگیرند پیوند بین لایه های مونت موریلونیت بسیار ضعیف هستند. رس های معروف بنتونیت شامل بنتونیت کلسیم و بنتونیت سدیم از این گروه می باشند. این خاصیت انبساط پذیری بعلت جذب آب بیشتر داشته و از تخریب سنگهایی که دارای فرومنیزیم می باشند. در مناطقی که بسیار گرم و خشک است بوجود می آید. همچنین خاکسترهای آتشفشانی تغییرات شیمیایی پیدا می کنند و به رس مونت موریلونیت تبدیل می شوند.

 3) گروه ایلیت  (Illite )

      در کانی های ایلیت  یک واحد آلومینیوم هشت وجهی بین دو واحد سیلیکا چهاروجهی قرار گرفته است. از روی هم انباشته شدن لایه های جذب مشترک دانه های خاک رس ایلیت  که ورقه شکل هستند بوجود می آید. لایه های ایلیت بوسیله جذب مشترک به اتم پتاسیم به هم متصل می شوند.

پلاستیسیته خاک رس ایلیت  بیشتر از خاک رس کائولینیت بوده و اگر کمبود یون پتاسیم نداشته باشیم در اثر آب انبساط پیدا نمی کند. خاک رس ایلیت  بیشتر از تخریب سنگهای میکائی بوجود می آید. برای اطلاع بیشتر در مورد فرمولهای شیمیایی به کتاب زیر مراجعه کنید:

Geotechnical Engineering . Soil Mechanics

23-25 By :Lee white and Ingles p.p:

 اسکلت خاک :

      منظور از اسکلت خاک بررسی اثر شکل هندسی دانه ها و طرز قرار گرفتن آنها نسبت به هم می باشند چون هنگام انتقال بار از دانه به دانه می باشد، شناخت اسکلت خاک اهمیت دارد، برای خاک ها سه نوع اسکلت به شرح زیر موجود است:

  (a تک دانه ای :

اسکلت تک دانه ای وقتی موجود است که هر دانه بر روی دانه های دیگر بطور پایدار قرار گیرد. یعنی در اکثر جهات به روی دانه های دیگر تکیه کرده باشد. این اسکلت هنگام نشست دانه های شن و ماسه در آب بوجود می آید. علت و نحوه بوجود آمدن آنها از این قرار است که نیروی جاذبه مولکولی این دانه ها نسبت به نیروی وزن آنها کوچکتر است و هنگام ته نشست شدن بعد از آنکه یک دانه به دانه ای دیگر رسید شروع به غلطیدن بر روی آنها می نماید تا در داخل گودترین حفره جایگزین شود.

 (b لانه زنبور :

 بار الکتریکی دانه اکثراً در گوشه های دانه ها متمرکز شده است و باعث می شود که دانه در یک حالت تعادل ناپایداری اتصالات و تکیه گاههای خاصی قرار گیرد. بطوری که هنگام وارد شدن بار خارجی اسکلت قادر نیست بار خارجی را از دانه به دانه انتقال دهد و مجبور است در اثر لغزیدن و سرخوردن تکیه گاههای خود را عوض و حاالت پایداری به خود بگیرد. این عمل همراه با تغییر شکل ( نشست ) زیاد بوده و خاک هایی که دارای اینگونه اسکلت می باشند تراکم کمی دارند این نوع اسکلت در خاک های چسب دار پر آب می تواند وجود داشته باشد. اسکلت لانه زنبوری هنگام نشست دانه های رس و سیلت در آب بوجود می آید علت و نحوه بوجود آمدن آنها بدین قرار است مه نیروی جاذبه مولکولی این دانه ها نسبت به نیروی وزن آنها بزرگتر است و هنگام ته نشین شدن بعد از آنکه یک دانه به دانه های دیگر می رسد بین دانه ها گیر می کند و نمی تواند بغلطد و در داخل گودترین حفره جایگزین شود.

 (c گلوله ای :

 اینگونه اسکلت هنگامی بوجود می آید مه ذرات در طول مسیر ته نشست شدن بهم چسبیده و بصورت گروهی به ته ظرف می رسند. فضای خالی اینگونه اسکلت بسیار زیاد است.

اجرای شبکه پی

قبل از انجام هر کار، سرپرست کارگاه باید ملزومات اجرای پی را فراهم کند و خواسته خود را به طور کامل برای دست اندر کاران از جمله کارفرما ، مجری پی و کارگرها توضیح دهد.برخی از مصالح و و سایل مورد احتیاج به شرح زیر است :

1- میلگرد : میلگردهای پی به دو قسمت طولی ( کمرکش ) و عرضی      (چنگال ) تقسیم می شوند .  قبل از سفارش میلگردها باید تعداد دقیق میلگردهای مورد نیاز را با توجه به نقشه محاسبه کرد . برای محاسبه میلگردهای طولی ، ابتدا طول هر نوار را در تعداد میلگردهای  طولی ضرب می کنیم و سپس با توجه به شماره میلگرد ، نتایج را دسته بندی و جمع می کنیم. اگر حاصل را تقسیم بر 12 کنیم (طول یک شاخه میلگرد 12 متر است ) تعداد میلگردها برای آن شماره خاص بدست می آید .

  12 /  [تعداد میلگرد طولی*( طول نوار پی+ 0.2)] =  تعداد میلگردهای طولی برای هر نوار 

 

 

برای در نظر گرفتن طول خم در ابتدا و انتهای هر نوار باید مقدار 0.2 به طول هر نوار اضافه شود . اگر طول نوار یک پی بیشتر از 12 متر باشد برای پیوستگی میلگردها در محل انقطاع ، بایستی از اور لپ (( overlap  استفاده شود . طول اورلپ مطابق آیین نامه بایستی بین 40تا 50 برابر قطر میلگرد مورد استفاده باشد . برای احتساب طول اورلپ در محاسبه میلگردها    باید مقدار آن را به طول هر نوار اضافه کرد .

                                     

در محاسبه میلگردهای عرضی باید ابتدا عرض نوارها را با 0.2 جمع کنیم وسپس در تعداد میلگردهای عرضی هر نواربا توجه به شماره میلگردها   ضرب کنیم . آنگا هحاصل را بر 12 تقسیم کنیم تا تعداد شاخه مورد نیاز بدست آید .

12 / [ تعداد  میلگردهای عرضی * ( عرض نوار پی+0.2)]= تعداد میلگردهای عرضی برای هر نوار

 

2- قیچی زمینی: قیچی زمینی ، وسیله استاندارد برای برش میلگرد        است  و تا جایی که می توان باید از قیچی برای بریدن میلگرد استفاده شود. قیچی بایستی با توجه به بزرگترین شماره میلگردها تهیه شود .

 

3- دستگاه برش هوا گاز: این وسیله از یک کپسول گاز و یک کپسول اکسیژن تشکیل شده است . سوختن هم زمان اکسیژن وگاز باعث ایجاد حرارت شدیدی می شود که فولاد را به دمای ذوب خود می رساند وبه این طریق میلگردها برش داده می شوند . این دستگاه برای برش میلگردهای با قطر بزرگ که قیچی قادر به قطع آن نباشد استفاده می شود .

آیین نامه استفاده از این وسیله را به دلیل ایجاد تنش های پسماند مجاز    نمی داند اما سرعت و سهولت انجام کارباعث استفاده از این وسیله می شود.

 

4- میز کار : اصطلاحاً به میزی گفته می شود که بر روی آن میلگردها خم زده می شوند. از این میز در مراحل بعدی  برای ساختن خاموت استفاده می شود .

سایر وسایل مورد نیاز عبارتند از انبر ، سیم آرماتوربندی ، ...

دغدغه اصلی سرپرست کارگاه قبل از انجام هر کاری باید ایمنی و حفظ سلامت افراد کارگاه باشد لذا تمام تدارکات مورد نیاز فراهم شود . این وسا یل در مرحله پی عبارتند از دستکش وعینک که هر دو به هنگام برش میلگردها توسط دستگاه هوا گازمورد احتیاج هستند .

اولین گام در اجرای پی برش میلگردها در طول های مورد نیاز است . بایستی برش میلگردها را طوری انجام داد که ، پرت میلگردها به حداقل مقدار برسد . اگر چه این کار باعث صرفه جویی در مخارج می شود ولی در عمل ممکن است باعث سردرگمی کارگرها شود . سرپرست کارگاه در این موقعیت باید برش میلگردها را طوری برنامه ریزی کند که هم برش میلگردها  پرت کمتری داشته باشد و هم باعث سردرگمی کارگرها نشود . این کار به خصوص در پروژه های بزرگ کاملاً  ضروری است .        

بعد از برش میلگردها نوبت به خم زدن آنها می رسد .این کار برای میلگردهای کوچک روی میز کار انجام می شود . برای میلگردهای با طول زیاد خم زدن با توجه به شرایط کارگاه می تواند روی میز کار انجام بگیرد یا توسط آچارF   روی زمین انجام شود .

گام بعدی پخش میلگردهای طولی وعرضی کف پی است . سپس میلگردها به وسیله سیم آرماتوربندی بافته می شوند و به صورت شبکه در می آیند . در بافتن میلگردها بهتر است از گره « هفت وهشت » استفاده شود اما معمولا آنها را با گره ساده می بندند . همچنین بهتر است که تمامی گره ها به هم بافته شوند ولی بستن یک در میان گره ها نیز بلامانع است . دربستن میلگردها درمحل اورلپ ها و ستون ها باید توجه ویژه داشت . در پخش میلگردهای طولی باید دقت شود که محل قطع میلگردها همه در یک طرف قرار نگیرند زیرا این کار باعث ضعیف شدن شبکه در محل اورلپ ها می شود . همچنین باید دقت شود فاصله شبکه کف از دیوار ها و دیوار چینی ها حدود پنج سانتیمتر باشد .

قرار گیری یک در میان اورلپ ها

پس از بافتن شبکه ، میلگردهای کف که روی زمین قرار دارند باید حدود سه تا پنج سانتیمتر روی زمین قرار گیرند تا در هنگام بتن ریزی ، میلگردهای کف کاملا در پوششی بتنی قرار گیرند . برای این کار یک قسمت

از شبکه به طور موضعی توسط دیلم بالا آورده و در زیر آن سنگ قرار داده    می شود . استفاده از آجر به جای سنگ باعث جذب آب بتن در هنگام بتن ریزی می شود و در نتیجه منجر به پوکی بتن می شود .

پس از بافتن شبکه میلگردهای پایین ، باید شبکه میلگردهای بالا بافته شود. برای قرار دادن میلگردها در ارتفاع دلخواه از سطح زمین از خرک استفاده   می شود. خرک ها در اندازه و شکل های متفاوتی از میلگرد ساخته می شوند. ارتفاع خرک از ارتفاع دیوارچینی پنج تا ده سانتیمترکمتردر نظر گرفته می شود.

بافتن شبکه بالا به این صورت انجام می پذیرد که ابتدا خرک ها را در فاصله حدود چهار متر از هم قرار می دهند و سسپس میلگردهای طولی را روی خرک ها سوار می کنند . بعد از آن میلگردهای عرضی را روی میلگردهای طولی می بافند . پس بافتن کامل میلگردها ، به علت وزن زیاد قسمت هایی از شبکه دچار انحنا می شود. برای رفع این اشکال بایستی در قسمتهای ضعیف خرک قرار داده شود تا شبکه کاملا یکدست شود . خرک هایی که در ابتدا قرار داده می شوند معمولا از میلگردهای قوی تر و خرک های بعدی از میلگردهای با قطر کمتر ساخته می شوند .

پس از اتمام تمام این مراحل مهندس باید دقت کند که تمام تقاطع میلگردها حداقل به صورت یک درمیان بسته شده باشند، فاصله میلگردها از هم مطابق نقشه باشد، در شبکه خیز وجود نداشته باشد ، فاصله بین شبکه کناره ها وکف مناسب باشد . در صورت وجود مشکل در هر کدام از این قسمت ها باید دستورات لازم داده شود .

مرحله بعد مشخص کردن جای ستون ها است . این مرحله از کار از اهمیت ویژه ای برخوردار است چرا که خطا در کار حتی به میزان یک سانتیمتر غیر قابل جبران است .برای این کار از نخ کشی استفاده می شود . ابتدا آکس اولین ستون را با توجه به نقشه معماری از دیوار حریم ساختمان پیدا می کنیم . وآنرا را با نخ گره می زنیم . سپس نخ را کشیده و تا انتهای طولی پی می کشیم و آنرا به آکس ستون انتهایی که خود به وسیله مترکشی از دیوار مشخص شده است وصل می کنیم . بعد با توجه به نقشه آکس بندی ستون ها   نخ کشی را برای همه نوارها انجام می دهیم . محل برخورد نخ ها دقیقا محل آکس ستون ها می باشد. برای امتحان درست بودن جای ستون ها باید از متر کردن آکس ستون ها با کناره ها و همچنین قضیه فیثا غورث  استفاده کرد. استفاده از قضیه فیثاغورث برای امتحان درستی زاویه های نود درجه صورت می گیرد.بعد از معلوم کردن جای ستون ها  مشخص شد که به علت دیوارچینی اشتباه ،  دو ردیف از ستون ها به جای قرار گرفتن در وسط نوار، در کناره نوار پی قرار گرفته اند . این مسئله با نظر مهندس ناظر بلا مانع تشخیص داده شد .

                          

عدم قرارگیری ستون در وسط پی

 

پس از مشخص کردن آکس ستون ها ، یک خاموت طوری روی شبکه میلگردها بافته می شود که آکس ستون دقیقا در وسط خاموت قرار گیرد. بعد ریشه ستون را درداخل خاموت جاگذاری می کنیم . ریشه ستون ، میلگردی است که از کف پی شروع می شود و به اندازه اورلپ میلگرد ازسطح تمام شده پی بالا می آید . برای ایجاد پیوستگی مناسب ، ابتدای ریشه که در پی قرار دارد باید حدود 15 تا 20 سانتیمتر خم بخورد. رابطه زیر طولی از میلگرد را که لازم است برای خاموت برش دهیم ، مشخص می کند . دراین رابطه مقدار a برابر عرض ستون است . همچنین مقدار 0.2 برای خم ابتدا وانتهای خاموت در نظر گرفته شده است .

 

0.2 +  ( 6 -  a) * 4 = L

قبل از بتن ریزی باید در محل برخورد پی با کناره ها پلاستیک گذاشت تا پس از بتن ریزی دیواره ها آب بتن را جذب نکنند و باعث پوکی آن نشوند .

سپس پی باید به طور کامل تمیز و هر جسمی که برای  بتن  مضر است از داخل پی برداشته شود . بعد باید مطمئن  شویم پشت تمام دیواره ها پر است تا در هنگام بتن ریزی دیواره ها عقب نشینی نکنند .با توجه به  پلان ساختمان  قسمتی از آسانسور در داخل پی قرار دارد که جای خالی آن قبل ازبتن ریزی در پی مشخص شد . برای این کار ابتدا با استفاده از چند میلگرد محدوده آسانسور مشخص شد و سپس دور میلگردها  دیوارچینی و پلاستیک گذاری شد.

پس از اتمام همه مراحل ذکر شده کارمیلگرد گذاری پی تمام شده تلقی    می شود . تمامی این مراحل در ساختمان توسط دو کارگر فنی و یک کارگر ساده در نه روز انجام شد .کل میلگردهای به کا رفته در پی حدود چهار تن بوده است .

 

بتن ریزی در شرایط آب و هوایی مختلف

بتن باتوجه به ساختار و مواد تشکیل دهنده خود به هنگام بتن ریزی محدوده دمایی خاصی را میطلبد.این محدوده دمایی معمولاًبا عناوینی تحت عنوان بتن ریزی در هوای گرم و سرد در قالب یک آئین نامه توضیح داده می شود.در هوای سرد تمام سطوح بتنی سخت نمیشود و حداقل باید 24 ساعت پس از بتن ریزی در مقابل یخبندان محافظت شود. بتنی که بدین صورت محافظت شود در برابر خسارت های ناشی از یخ زدگی در سنین اولیه، ایمن است.

بتن ريزي در شرايط ويژه

1- هواي گرم هنگام بتن ريزي باعث پايين آمدن كيفيت بتن تازه و سخت شده ميگردد. هواي گرم به دماي زياد هوا همراه يا بدون باد و رطوبت كم اطلاق ميشود. اين عوامل باعث تبخير سريع آب، افزايش سرعت آبگيري سيمان، كاهش كارايي بتن تازه و تسريع گيرش آن ميشوند كه مي تواند موجب كاهش مقاومت نهايي بتن گردند.

2- دماي بتن در هنگام بتن ريزي نبايد بيش از 32 درجه سلسيوس(سانتيگراد) براي بتن معمولي و15 درجه سلسيوس (سانتيگراد)براي بتن حجيم باشد.

3-  حداقل زمان عمل آوردن بتن

بتن ريزي در هواي گرم

در هواي گرم بتن به سرعت آب خود را از دست ميدهد كه در نتيجه كارايي آن كاهش مي يابد گيرش و سخت شدن بتن زودتر انجام مي شود و لذا درجه حرارت بتن سريعتر بالا مي رود. امكان ظاهر شدن تركهاي خميري بيشتر شده و كنترل ميزان هواي بوجود آمده در بتن مشكل تر مي شود. كاهش دوام از ديگر عوارضي است كه ممكن است پیش بیاید.بتن ريزي در اين شرايط دمايي تابع تكنيكهاي خاصي ميباشد.اگر در هواي گرم بتن ريزي مي كنيم بايد سعي كنيم كه حداقل تا چند روز بعد  از ريختن بتن انرا مرطوب نگه داريم  زيرا در غير اينصورت آب بتن به  سرعت تبخير شده وبتن سخت نميگردد.به اين نوع بتن كه در اثر نرسيدن اب سخت نشده است بتن سوخته ميگويند ونشانه هاي ان اين است كه بتن حتي با فشار دست خرد ميشود.در صورت مشاهده چنين وضعي قطعه ريخته شده بايد جمع اوري شود و مجددا ريخته شود براي مرطوب نگه داشتن بتن بهتر است با پاكتهاي سيماني  روي انرا پوشانده وكاغذ را مرطوب نگه داريم ويا از گوني مرطوب استفاده شود.يكي ديگر از تكنيكهاي بتن ريزي در هواي خيلي گرم استفاده از سيمان تيپ 4  است كه در موقع سخت شدن حرارت كمي را توليد ميكند. تبخير آب بتن به عواملي مانند هواي گرم، دماي بتن ،رطوبت نسبي و سرعت باد بستگي دارد. بهترين درجه حرارت براي بتن تازه در هواي گرم در حدود 16درجه سانتيگراد است و حداكثر آن بايد 32درجه سانتيگراد باشد.

توصيه هاي بتن ريزي در هواي گرم بر اساس مبحث 9

1- درهواي گرم بايد نسبت به مواد تشكيل دهنده بتن، روشهاي توليد،انتقال، تخليه بتن وعمل آوردن آن، توجه شود تا از بروز دماهاي بالا در بتن ونيز از تبخير آب كه ميتواند مقاومت، قابليت بهره برداري و پايايي قطعه را كاهش دهد جلوگيري گردد.

2-  در موقع تخليه بتن، دماي هيچ قسمت از آن نبايد بيش از 30درجه سانتيگراد باشد با خنك كردن مصالح(مخصوصاً آب)مي توان دماي آنرا كاهش داد.

بتن ريزي در باد شديد

محافظت بتن در برابر وزش بادهاي شديد از اهميت خاصي برخوردار است زيرا با وزش باد، آب لايه سطحي بتن تبخير ميشود وچنانچه فوراً اقدام به آب پاشي نكنيم ممكن است فعل و انفعالات شيميايي درسطح بتن متوقف گردد. همچنين سطح بتن دچار ترك خوردگي هاي ناشي از جمع شدگي مي شود. براي جلوگيري از موارد فوق، بايد سطح بتن را با برزنت و يا نايلون پوشاند. چنانچه برزنت يا نايلون در دسترس نباشد بايد سطح بتن را مرطوب نگه داشت.

بتن ريزي در زير باران

بتن ريزي در زير باران توصيه نميشود. اگر در هنگام بتن ريزي احتمال بارندگي وجود داشته باشد بايد از قبل تمهيدات خاصي براي قطع بتن ريزي و اثرات باران بر بتن ريزي در نظر گرفت:

1-  محلي را كه بتن ريزي شده است بايد توسط نايلون و...پوشاند.

2-  از بتن با اسلامپ كم استفاده گردد. زيرا آب باران در بتن نفوذ مي كند و موجب روانتر شدن آن مي شود و بدين ترتيب نسبت آب به سيمان افزايش مي يابد.

3-  قبل از بتن ريزي جديد، آب جمع شده روي بتن جديد را خشك كنيم.

4-  به سطح بتن، كمي شيب داده شود تا آب باران به سمت پايين شيب حركت كند.

5-  از كار كردن روي سطح بتن تازه خودداري شود.

6-  چنانچه شدت بارش باران زياد باشد به گونه اي كه نتوان آب سطح بتن را خشكاند، همچنين موجب شسته شدن سطح تازه بتن نيز شود بايد ريختن بتن را به تعليق در آورد.

7-  بايددرموقع رگبارموقت، ريختن بتن رامتوقف نمودو روي بتن رابا نايلون پوشاند. چنانچه به بتن ريزي ادامه دهيم ضخامت پوشش روي آرماتوركاهش مي يابدوياممكن است آنرا به كلي ازبين ببردوآرماتورنمايان شود.البته ميتوان پس ازپايان يافتن بارش باران روي آرماتورهاپي ريزي مجدد انجام داد.اماهيچگاه بتن جديد وبتن قديم به هم نمي چسبند.

بعضي از مسائلي كه ممكن است در بتن تازه بوجود ايد:

1- آب انداختن : اب انداختن بتن از نظر يك پديده ظاهري اينگونه تجلي مي كند كه پس از بتن ريزي و پرداخت سطحي بتن  يك لايه نازك آب اغشته به سيمان روي سطح بتن ظاهر مي شود .اين اب از قسمتهاي  زيرين بتن به دليل خاصيت مويينگي به قسمتهاي سطحي بالا امده ودر مسير خود احتمالا مقداري سيمان را نيز با خود شسته و همراه ميكند.لذا در قسمتهاي بالايي بتن  مقداراب موجود از ابي كه در طرح اختلاط در نظر گرفته شده بيشتر خواهد شد وبه عكس در قسمتهاي پاييني بتن مقدار اب  كمتري وجود خواهد داشت.

2- جدا شدن دانه ها : جدا شدن دانه ها از پديده هاي است كه در بتن تازه اتفاق مي افتد به اين ترتيب كه دانه هاي درشت مخلوط  نشست كرده و به سمت پايين حركت مي كنند و دانه هاي ريزتر به سمت بالا منتقل ميشوند .بنابراين بتن حالت يكنواختي خود را از دست داده و توزيع دانه بندي به هم مي خورد.جدا شدن دانه ها در بتن تازه يك پديده نامطلوب محسوب ميشود ومهندسين كارگاه همواره سعي مي كنند كه از عواملي كه ممكن است منجر به بروز اين  حالت شود جلوگيري نمايند.بتني كه دانه هاي ان جدا شده از نظر مقاومت فشاري وخمشي ضعيف شده وبه حد مطلوب نخواهد رسيد.مهمترين دلايل جدا شدن دانه ها  در بتن تازه اسلامپ بالا و بيش از حد است.دلايل ديگري از قبيل ويبره بيش از حد ويا جابجا كردن بتن در قالب بوسيله بيل يا ويبراتوروياريختن بتن از ارتفاع نيز ممكن است به جدا شدن دانه ها منجر شود.انبار كردن نامناسب دانه ها ممكن است به جدا شدن دانه ها قبل از ساختن بتن واحتمالا عدم وجود دانه بندي يكنواخت وصحيح در بتن ساخته شده منجر شود. به همين جهت لازم است انبار كردن دانه هاي شن وماسه در كارگاه به صورت مجزا  ودر دپوهاي جداگانه صورت گيرد.

مشخصات نامطلوب بتن اب انداخته :

بتن اب انداخته پس از سخت شدن نامرغوب بوده و به مقاومت مطلوب و مورد نظر نخواهد رسيد.لايه رويي بتن اب انداخته پس از سفت شدن به مرورزمان وبا استفاده هاي ترافيكي از آن پودر شده و به صورت گرد وخاك درمي آيد و به اين جهت سطح رويي ناصاف شده وپديده پودر شدگي اتفاق مي افتد.چنين بتني اولا بد نما شده و درثاني نقطه ضعفي براي شرايط يخ زدگي و هوازدگي خواهد بود .اب انداختن پديده بسيار نامطلوبي است وبايد حتي المقدور از ايجاد ان جلوگيري كرد.بعضي از استادكاران سعي ميكنند با زياد ماله كشيدن بر روي سطح بتن يك قشر اب در سطح ايجادكنند غافل ازاينكه اين عمل  ضعفهاي اساسي براي بتن ايجاد ميكند.يكي از دلايل مهم اب انداختن بتن اسلامپ بيش ازحداست بنابراين كارايي و اسلامپ كم دركنار مزاياي ديگراحتمال اب انداختن راكاهش ميدهد. دلايل ديگري ازجمله ويبره كردن بيش ازحد و نيز نامناسب بودن دانه بندي  احتمال اب انداختن بتن را افزايش مي دهد.

تراكم بتن : تراكم بتن يعني به حركت در اوردن ذرات بتن و كم كردن اصطكاك بين انها  و خارج كردن حبابهاي هوا از بتن. پس از آنكه بتن در محل مورد نظر ريخته شد، بايد كاملاً متراكم شود و تمام فضاهاي خالي را بپوشاند. لذا بايد براي دستيابي به بتني يكپارچه و توپر آنرا متراكم نمود.اين عمل موجب ميشود كه بتن مقاومت بهتري پيدا نموده و در مقابل عوامل مخرب محيطي دوام بهتري از خود نشان دهد. همچنين تراكم بتن، سبب بيشتر شدن سطح تماس بين بتن و آرماتور شده و چسبندگي بهتري بين آنها ايجاد ميكند و پس از باز كردن قالبها، سطح ظاهري بتن صاف و بدون خلل و فرج ميشود. به ازاي هر يك درصد هواي محبوس شده در بتن، حدود5 تا6% از مقاومت آن كاسته مي شود. وجود حبابهاي هوا، موجب ميشود كه نفوذ پذيري بتن بيشتر شده، همچنين دوام بتن و قدرت دفاعي بتن در برابر تهاجم مايعات كاهش مي يابد. از ديگر معايب وجود حبابهاي هوا در بتن اين است كه سطح تماس بين بتن و آرماتورها كاهش مي يابد و پيوستگي مورد نياز ميان آنها برقرار نمي شود. كه در اين صورت مقاومت بتن كاهش مي يابد. وسيله ايجاد تراكم در بتن با نام ويبراتور (لرزاننده)شناخته مي شود. لرزاننده ها انواع گوناگوني داشته و معمولا بسته به نوع و عملكرد ويژه خود مورد استفاده قرار ميگيرند.

 از انواع گوناگون لرزاننده ها مي توان به موارد زير اشاره كرد:

1-  لرزاننده هاي دروني(فرورونده،‌ غوطه وري): اين روش لرزاندن بتن نسبت به ديگر روشها متداولتر است. اين لرزاننده ها بصورت داخلي در بتن استفاده ميشوند. اين دستگاه از يك سر يا خرطوم مرتعش كننده كه توسط يك ميله انعطاف پذير به يك موتور متحرك متصل است، تشكيل شده است. سر خرطومي شكل اين وسيله وارد بتن شده و نيروي تقريبا نوساني به بتن وارد مي كند، كه موجب متراكم شدن آن مي شود. عموما براي متراكم كردن بتن در داخل دالها، ديوارها، ستونها و تيرهامورد استفاده قرار ميگيرد. موتور اين وسيله با الكتريسيته، بنزين و يا باد كار ميكند.

2-  لرزاننده هاي خارجي (بيروني): دستگاه مرتعش كننده روي يك تكيه گاه ارتجاعي به قالبها وصل و يا بسته ميشود. بطوريكه قالب و بتن هردو بطور همزمان باهم لرزانده ميشوند. بنابر اين بخش قابل ملاحظه اي از كار انجام شده صرف لرزاندن قالبها ميشود. لذا اين قالبها بايد به اندازه كافي مقاوم و‌ آب بندي باشد تا نيرو را تحمل نموده و از نفوذ دوغاب سيمان به خارج جلوگيري كند. اين لرزاننده ها غالبا براي مقاطع نازك كه درجا ريخته ميشوند با آرماتور انبوه، بتن هاي پيش ساخته و محل هايي مانند تونلهاي كوچك يا قوسهاي بزرگ و جاييكه امكان كار كردن با لرزاننده دروني ميسر نباشد،مورد استفاده قرار ميگيرد.اين لرزاننده ها براي مقاطعي با ضخامت تا600متر به خوبي عمل ميكنند.

3- ميزهاي لرزاننده(ميز ويبره): اين وسيله بعنوان مناسبترين وسيله براي مرتعش كردن و متراكم نمودن قطعات پيش ساخته محسوب ميشود و ارتعاشات يكنواختي در بتن بوجود مي آورد. در اين روش، قالبها روي ويبراتور با گيره بسته ميشوند، اصول ارتعاشات و لرزاندن بتن شبيه ويبراتورهاي خارجي است. دامنه فركانس بكار گرفته شده بين 25 تا 125 هرتز و شتاب بين 4 تا 7 گرم براي اين كار مطلوب است. اين ميزها غالبا در كارگاههاي  پيش ساخته كاربري بيشتري دارند. ميزهاي ويبره بايد به دستگاههاي كنترل مجهز باشند تا بتوان فركانس و شتاب را مطابق با اندازه المان مرتعش شونده و رواني بتن تغيير داد.

مدت زمان تراكم

مدت تراكم كامل به نحوي كه بتن تمام گوشه ها و زواياي قالب را پر كندو يا با بتن از قبل ريخته شده به صورت يكپارچه عمل كند، براي كارهاي مختلف تفاوت ميكند درعمل بلافاصله پس از مشاهده متوقف شدن حبابهاي بزرگ هوا روي سطح بتن، ظاهرشدن غشاي درخشان از ملات روي سطح بتن و به درون فرو رفتن سنگدانه هاي درشت، لرزاندن بتن را متوقف ميكنيم. مدت زماني كه بایديك لرزاننده در بتن نگهداشته شود به اسلامپ بتن، قدرت لرزاننده و ماهيت مورد تراكم بستگي دارد.

محدوديت زماني در ريختن و متراكم كردن بتن

هدف عمده از مرتعش نمودن بتن آن است كه بتوان تخليه بتن را با سرعت و بطور مؤثر و يكنواخت انجام داد بگونه اي كه از جدايي دانه ها جلوگيري شده و بتن بطور كامل متراكم شود. ويبره زياد بتن موجب ميشود كه سنگدانه هاي درشت به پايين حركت كرده و دوغاب سيمان و ريزدانه ها به طرف بال بروند. سرعت بتن ريزي بايد مناسب با قدرت وسايل متراكم كننده باشد. سرعت بتن ريزي در ستونها و ديوارهايي كه در قسمت نما قرار ميگيرند بايد برابر 2 متر باشند.

عمل آوردن بهسازي بتن

عمل آوردن به اقداماتي گفته ميشود كه براي تكميل و پيشرفت هيدراتاسيون سيمان و افزايش مقاومت بتن مورد استفاده قرار ميگيرد. اين اقدامات درواقع نوعي مراقبت ونگهداري درجهت پرورش وعمل آوردن بتن است كه به كمك آن ميتوان دماي بتن، ورود آب به جسم بتن، افزايش درجه اشباع، خروج آب از جسم بتن و ... را كنترل كرد. در مورد قطعات بتني كه نسبت سطح جسم به حجم آنها كوچك باشد، روغن كاري جداره هاي قالبها قبل از قالب بندي و يا مرطوب كردن آنها قبل از مرحله ريختن بتن مي تواند اقدامي كمكي در جهت عمل آوردن بتن محسوب شود. همچنين مي توان قالبها را باز نكرده و به همان صورت در محل خود باقي گذاشت و حتي چنانچه قالبها، جنس مناسبي داشته باشند ميتوان آنهارادر تمام مدت دوره سخت شدن بتن در حالت مرطوب نگهداري كرد. سطوح بتني افقي و وسيع مانند دالهاي روسازي بزرگراه ها مسائل جدي تري را بوجود مي آورند، زيرا در چنين مواردي براي جلوگيري از ترك خوردگي ناشي از خشك شدن، بايد از كاهش آب به سبب خارج شدن آن از جسم بتن جلوگيري كرد. بديهي است كه بايد از پوشاندن سطح آن با روشهاي معمولي خودداري كرد. عمل آوردن با استفاده از يكي از سه روش زير امكان پذير است:

1-عمل آوردن با آب

2- عمل آوردن با ورقهاي عايق مانند كاغذهاي نفوذناپذير و پوششهاي نايلوني

3-عمل آوردن با بخار

نگه داري از بتن :

سيمان موجود در بتن ريخته شده در مجاورت رطوبت بايد سخت شده و دانه هاي سنگي موجود در مخلوط را به همديگر چسبانده و مقاومت بتن را به حداكثر برساند بدين لحاظ بايد از خشك شدن سريع بتن جلوگيري کرده و انرا از تابش شديد آفتاب و وزش بادهاي تند محفوظ نگه داشته وسطح آنرا حداقل تا هفت روز مرطوب نموده و براي اين كار بهتر است كه روي بتن تازه ريخته شده را با گوني يا كاغذ پوشانده و اين پوشش را مرطوب نگه داريم. با توجه به گرمي هوا بعد از 4 تا 5 ساعت از گذاشت بتن ريزي  بايد شروع به آب دادن بتن كرد زيرا در غيراينصورت سطح ان ترك مويي خواهد خورد كه ايجاد اين تركها باعث نفوظ هوا به داخل بتن شده وآرماتور بكار رفته در بتن در معرض خورندگي قرار ميگيرد.بتن تازه ريخته شده نبايد در معرض بارانهاي تند قرار گيرد زيرا باران دوغاب سيمان و مصالح ريز دانه را شسته و سنگ هاي درشت را نمايان ميكند. اما در اين پروژه نيز پس از بتن ريزي هر قسمت بوسيله پاكتهاي سيماني روي سطح بتن تازه ريخته شده را پوشاندند و پس از گذشت چند ساعت همه كاغذ ها را طوري مرطوب كردند كه سطح بتن در زيركاغذ كاملا مرطوب باشد.واين كار را روزانه چهار بار انجام ميدادند.

هم سطح كردن كف اتاقها با شناژ افقي:

پس از اينكه شناژهاي افقي زير ديوار و شناژهاي عمودي ريخته شد بتن ريخته شده را بوسيله پوشاندن كاغذ  از تابش مستقيم آفتاب محافظت كردندو همراه با آن روزانه سه تا چهار بار  سطح بتن را آب ميدادند پس از گذشت يك هفته قالب هاي افقي را باز كردند.

قالب بندي شناژ هاي عمودي:

در مورد باز كردن قالب معمولا به محض اينكه بتن حالت رواني خود را از دست داد و شكل هندسي خود را حفظ كرد مي توان قالب آنرا باز كرد و معمولا 48 ساعت بعد از بتن ريزي اين امكان وجود دارد.

در موقع باز كردن قالب بايد توجه شود كه قالب را با احتياط طوري باز كرد كه گوشه هاي تيز شناژ خراب نشود.

بايد توجه نمود كه در موقع نصب شناژهاي قائم و مخصوصا ستونها كاملا شاغولي نصب شود زيرا اگر ستون كاملا شاغولي نباشد بارهاي وارده محوري نبوده و ممانهاي محاسبه نشده در ان بوجود امده و موجب تخريب ساختمان مي گردد. پس از بستن قالب  شناژهاي قائم موقعيت قالب را با تيرهاي چوبي كه در چهار جهت در پاي شناژ روي كف قرار داده شده اند تثبيت مي كند. قالب بندي هر شناژ عمودي بايد مستقيما داراي ايستايي كافي باشد و تكيه دادن قالب بندي يا داربست آن به شناژهاي مجاور مجاز نمي باشد.

نحوه پر كردن شناژ هاي عمودي:

  قبل از آماده كردن بتن ابتدا يك چوب بست را در كنار شناژ عمودي درست  كردند وسپس يك نفر كارگر روي چوب بست ايستاد. دو نفر كارگر ديگر نيز مسئول آوردن بتن به پاي چوب بست بودند. يكي از كارگرها بوسيله بيل بتن را از درون فرغون برميداشت و درون  استانبولي ميريخت و كارگري كه روي چوب بست ايستاده بود نيز استانبولي را درون قالب خالي ميكرد. يك نفر نيز هر بار بعداز ريختن تقريبا 30سانتيمتر بتن درون قالب با ضرباتي محكم كه به پشت قالب وارد ميكرد سعي در ويبره كردن بتن ميكرد والبته در بعضي  از مواقع نيز به بالاي قالب رفته و بوسيله ميلگردي كه در دست داشت شروع به كوبيدن بتن درون قالب ميكرد. اين كار را تا زماني انجام دادند كه همه  شناژهاي عمودي پر شد.

 بلوك:

بعد از انتقال تيرچه ها به محل كارگاه به دستور مهندس كارگاه  بلوكهاي سقفي خريداري شد وبه وسيله يك دستگاه كاميون به محل كارگاه انتقال داده شدند. بلوكهاي مورد استفاده شده در سقفهاي تيرچه بلوك معمولا بتوني يا سفالي ویونولیتی است و هيچ گونه باري را تحمل نميكنند و فقط به عنوان قالب مورد استفاده قرار ميگيرند. بلوكهاي یونولیتی از لحاظ وزن سبكتر بوده و بار كمتري را به ساختمان وارد مينمايند عرض بلوكها معمولا50 سانتيمتر بوده و ارتفاع آن تابع ضخامت سقف بوده و بين 20تا 25 سانتيمتر است بلوك بايد طوري طراحي شوند كه به راحتي قابل حمل ونقل بوده  و زايده هاي تعبيه شده در ان به راحتي روي قسمت بتني تيرچه قرار بگيرند. ايجاد درز يا زائدگي در بلوكهاي سقفي باعث قفل و بست شدن بلوك با قسمت بتوني تيرچه ميشود كه اين قفل و بست شدن تا زمان اجراي سقف از حركت و جابجايي بلوكها در جهت عمود برتيرچه و يا به سمت پايين جلوگيري ميكند.

سقف تيرچه و بلوك : تيرچه هاي معمولي به خرپا مسلح ميباشند ،خرپا از سه قسمت تشكيل ميشود ابتدا ميلگردهاي كف خرپاميباشد كه تعداد وقطر آن طبق محاسبه بدست مي آيد.براي اينكه ميلگردها در موقع بتن ريزي با روش خاص و وسايل مخصوص كشيده آنگاه بتون ريزي مينمايند و تا سخت شدن كامل بتن آنرا كشيده نگاه مي دارند به اين نوع تيرچه ها اصطلاحاً تيرچه بتوني پيش تنيده ميگويند .بلوكهاي مورد استفاده در سقفهاي تيرچه بلوك معمولاً بتوني یا سفالي است و هيچ گونه باري را تحمل نميکند و فقط به عنوان قالب مورد استفاده قرار ميگيرند. بلوكهاي سفالي از لحاظ وزن سبكتر بوده و باركمتري را به ساختمان وارد ميکنند. عرض بلوكها معمولاً 40 سانتيمتر بوده و گاهي نيز تا 60 سانتيمتر هم آنرا ميسازند و ارتفاع آن تابع ضخامت سقف و بار سقف بين 20 تا 25 سانتيمتر است. بلوك بايد طوري طراحي شود كه به راحتي قابل حمل و نقل بوده و روي تيرچه قرار گيرد. بلوكها داراي لبه هاي هستند كه بوسيله آن بر روي تيرچه قرار ميگيرند. اگر از تيرچه با قالب سفالي استفاده گردد . زيرا به علت هم آهنگ بودن مصالح بعد از سفيد كاري روي سقف ايجاد سايه نمي نمايد .از دهانه 4.2متر به بالا در وسط دهانه بين بلوك ها (عمود بر جهت تيرچه ) فاصله در حدود حداقل ده سانتي متر قرار مي دهند و زير اين فاصله را تخته اي قرارداده و درون اين فاصله حداقل 2 ميلگرد به قطر 10 ميليمتر يكي بالا و يكي پائين قرار مي دهند ميله گرد بالا را به ميله گردهاي پائيني مي بندند وميلگرد پائين را هم به آهنهاي مار پيچ تيرچه متصل ميکنند و اين فضا بعد از آنكه بوسيله بتون پر شد مانند تيري عمود بر تيرچه ها قرار گرفته و در مقابل ممان هاي وسط تيرچه مقاومت خواهد نمود و براي دهانه هاي بيش از 6 متر دو كلاف عرضي با فاصله هاي مساوي در نظر ميگيريم .براي اطمينان بيشتر بهتر است كلاف عرضي را از دهانه 2،5 متر به بالا ايجاد نمائيم .پس از چيدن تيرچه بلوك و بستن آرماتور تيرها و بستن ميلگردهاي ممان منفي و ميلگردهاي حرارتي و گذاشتن قلاب هاي اتصال اقدام به بتن ريزي مي کنیم. قبل از بتن ريزي بايد يك بار ديگر كليه آرماتورهاي سقف كنترل شده و مخصوصاً فاصله آنها از همديگر و اتصال آنها به همديگر بازديد شود و درصورت بي عيب بودن كار اقدام به بتن ريزي مي نمایيم ،بهتر است برنامه طوري انجام شود كه كليه بتون سقف در يك روز ريخته شود ،اگر به عللي اين كار ممكن نشد بايد محل قطع بتن ريزي با نظر مهندس محاسب باشد محل قطع بتن بهتر است روي بلوك ها باشد نه روي تيرها و شاه تيرها . در موقع بتن ريزي تيرهاي اصلي و فرعي بايد حتماً از ويبراتور استفاده شود .بايد دقت شود كه فاصله بين بلوكها تيرچه قراردارد از بتن كاملاً پر شود .كلفتي بتن روي سقف بايد يكنواخت بوده و بايد در ضمن بتن ريزي و قبل از آنكه بتون كاملاً سخت شود روي آن به وسيله ماله كشي تخت گردد .حداقل ضخامت بتن روي بلوك 5 سانتيمتر است .براي سهولت كار در حين ماله كشي اين ضخامت را بوسيله يك قطعه آجر كه معمولاً كلفتي آن 5 سانتيمتر است كنترل  مينمايد .

چگونگي اجراي سقف

تكيه گاه هاي موقت تيرچه ها را روي تيرهاي اصلي قرار ميدهند، قبل از نصب تيرچه روي تيرهاي اصلي بايد دقت نمود كه ترك خوردگي و يا شكستگي در تيرچه موجود نباشد،كمرتيرچه رابه فاصله هاي حداكثر تا 1،5 متر به وسيله تيرهاي چوبي نگاه ميدارند تا از شكم دادن آن جلوگيري به عمل آورند. بهتر است تيرهاي چوبي را طوري قرار دهند تا وسط تيرچه در حدود 2 تا 3 سانتيمتر بلندتر از سطح تراز قرار گيرد ،اين خيز بستگي به دهانه سقف داشته و به وسيله مهندس محاسب تعيين ميگردد. تيرچه ها به فاصله تقريبي 40 سانتيمتر از همديگر قرار ميگيرند و بعد از گذاشتن هر تيرچه فاصله آنرا تا تيرچه بعدي بوسيله گذاشتن يك عد بلوك در ابتدا وانتها تنظيم مينمايند، از دهانه 420 سانتيمتر به بالا كار گذاشتن ميلگردهاي كلاف عرضي اجباري است. اين ميلگردها كه به صورت تيري عمود بر تيرچه ها بوده و در وسط دهانه هاي بيش از 6 متر دو كلاف عرضي بايد پيش بيني گردد كه با دهانه هاي مساوی قرار ميگيرند .حداقل عرض اين كلاف 10 سانتيمتر و حداقل  بايد به 2 عدد ميلگرد 10 يكي در بالا و يكي در پايين مجهز باشد .بهتر است اين ميلگردها به ميلگرد بالاي تيرچه و ميلگرد هفت و هشت تيرچه ها بسته شود. در محل اتصال تيرچه به تير اصلي يا ديوا ر بايد ميلگردهاي تيرچه لخت شده و در حدود 15 سانتيمتر روي ديوار يا داخل آرماتورهاي تير اصلي قرار گيرد كه بعداً اين قسمت به وسيله بتون سقف پوشيده ميشود .براي عبوركانالهاي تاسيساتي (‌كانال كولر،كانال تهيه مطبوع،كانالهاي فاضلاب و غيره )‌ بايد حتي الامكان سعي شود كه عرض كانالها از يك بلوك تجاوز نكند ولي چنانچه به عرض بيشتري احتياج پيدا كرديم بايد با قطع تيرچه در آن محل و مهار كردن ميلگردهاي تيرچه در آرماتورهاي عرضي بايد دقيقاً‌ محاسبه شده و طبق نقشه اجرا گردد .بعد از بلوك چيني بايد ميلگردهاي ممان منفي گذاشته شده و اين ميلگردها كه دو تيرچه مقابل را به همديگر متصل مينمايند بايد به ميله فوقاني تيرچه بسته شود .حداقل طول اين ميلگردها طبق محاسبه بدست مي آيد. بايد دقت نمود كه تيرچه هاي دو طرف يك پل حتماً مقابل همديگر قرارگيرند تا بستن ميله گردهاي ممان منفي به سهولت امكان پذير باشد. چنانچه اجباراً تيرچه ها درمقابل يكديگر واقع نشدند بايد براي هر تيرچه ميلگرد ممان منفي جداگانه در نظر گرفت به شكلي كه نيمي از اين ميلگرد رو تيرچه و نيم ديگر آن داخل بتن سقف قرار گيرد براي آنكه براي عبور لوله هاي تاسيسات مخصوصاً لوله هاي فاضلاب دچار اشكال نشويم بهتر است تيرچه در طبقه مختلف درست مقابل همديگر قرارگيرند براي اين كار بهتر است حتماً در تمام طبقات تيرچه چيني از يك سمت شروع شود در مواردي كه احتياج به طره (كنسول)‌ميباشد بهتر است كه كنسول بيش از يك چهارم دهانه سقف مجاورآن نباشد و بار آن و قطر ميلگرد ممان منفي حتماً به وسيله مهندس محاسب تعيين شود زيراكليه بار اين قسمت ازسقف به وسيله همين ميلگردهای ممان منفي تامين ميگردد بعد از بكارگذاشتن ميلگردهاي ممان منفي بايد ميلگردهاي حرارتي كار گذاشته شود اين ميلگردها معمولاً‌درجهت عمود بر تيرچه به فاصله حدود 30سانتيمتر از همديگر كار گذاشته شود ميلگردهاي حرارتي براي توزيع بار و جلوگيري از ترك خوردن بتن سقف در اثر تغيير حجم بتن ناشي از تغيير درجه حرارت مورد استفاده ميباشد اين ميلگردها كه معمولاً‌ نمرات 6يا 8يا 10استفاده ميشود بايد صاف و بدون انحناي موضعي باشد ،بعد از گذاشتن ميلگردهاي حرارتي بايد دور سقف به وسيله تخته بسته شده واقدام به بتن ريزي نمايند حداقل قطربتن روي بلوك 5 سانتيمتر ميباشد بعدازبتن ريزي روي بلوكها را آب پاشي مينمايند تا سيراب شده(‌زنجاب گردد)‌و آب بتون مجاور خود را نمكد و موجب فساد بتن نشود .      

حمل و نقل و انبار كردن تيرچه

حمل و نقل و انبار كردن تيرچه ها بايد با دقت انجام شود زيرا در اثر كوچكترين بي احتياطي در موقع حمل و نقل و يا انبار كردن آنها ممكن است تيرچه شكسته و يا ترك بخورد و در موقع نصب نيز تركها مشاهده نشده و در دراز مدت موجب خسارات جبران ناپذير بشود. در موقع حمل و نقل بهتر است از ميله گردهاي فوقاني به عنوان دستگيره استفاده شود و بهتر است كه به وسيله دو نفر كارگر دو سر تيرچه باa نشان دهيم بايد تيرچه از محلa/4 طول آن گرفته شود به طوريكه قسمت آزاد بين دو كارگر مساوي a/2 طول آن باشد در موقع انبار كردن تيرچه ها بايد زير آن را كاملاً مسطح نموده و آنها را در كنار هم قرار دهيم آنگاه روي تيرچه هاي رديف اول را حداكثر به فاصله يك متر به يك متر چوب چهار تراش هاي هر رديف در يك محور واقع شود و فاصله تخته هاي كنار لبه تيرچه بيش از 20 تا 50 سانتيمتر نباشد بدين طريق ميتوان حداكثر تا 6 رديف تيرچه را روي هم انبار نمود بهتر است تيرچه هاي هم طول با هم انباشته شود زيرا در اين صورت در استفاده از جابجايي بيهوده آن جلوگيري ميشود.

ميلگرد هاي ممان منفي:

اگر دو تيرچه به يك تير يا شناژ ختم شوند ميلگرد فوقاني تيرچه ها را بوسيله قطعه ميلگردي به طول 2تا5/2 متر به همديگر متصل مي كنند قطر اين  ميلگردها بوسيله محاسبه تعيين مي شود و معمولا از ميلگردي به قطر 8يا10يا 12 استفاده ميشود .در آخرين دهانه اي كه تيرچه به يك تير يا شناژ ختم مي شود نيز ميلگردي را بصورت گونيا خم نموده و قسمت كوتاه گونيا را داخل آهنهاي تير يا ميلگردهاي تير بتوني قرار داده و قسمت مستقيم را روي ميلگرد فوقاني تيرچه گذاشته و  چند جاي انرا با سيم ارماتور بندي ميبندند به اين قطعات ميلگرد ممان منفي ميگويند . استفاده از ميلگردهاي ممان منفي در سقفهاي تيرچه بلوك الزامي است .

ميلگردهاي حرارتي:

بعد از اتمام سقف يك سري ميلگرد در جهت عمود بر ميلگردهاي بالاي تيرچه به فاصله تقريبي 25الي40 سانتيمتر قرارميدهند قطر اين ميلگردها به وسيله محاسبه تعيين ميشود و معمولا ميلگردي با قطر6 يا 8يا 10ميليمتر ميباشد، که به آنها ميلگرد حرارتي ميگويند. اين ميلگردها بايد به كليه آهنهاي  تيرچه بوسيله سيم آرماتوربندي بسته شوند .

كلاف عرضي(شناژ مخفي):

استفاده از كلاف عرضي در سقفهاي تيرچه بلوك الزامي ميباشد. از دهانه هاي 2/4 متر به بالا و در وسط دهانه بين بلوكها و عمود بر جهت تيرچه  فاصله اي در حدود حداقل 10 سانتي متررا در نظر مي گيرند و زير اين فاصله را تخته بندي مي كنند.درون اين فاصله حداقل 2 ميلگرد به قطر 10ميليمتر يكي بالا ويكي در پايين  قرار مي دهند ميلگرد بالا را به ميلگردهاي بالايي تيرچه مي بندند و ميلگرد پاييني را هم به آهنهاي مارپيچ تيرچه متصل مينمايند واين فضاي بوجود امده  بعد از انكه بوسيله بتن پر شد مانند تيري عمود بر تيرچه ها قرار گرفته ودر مقابل ممانهاي بوجود امده در وسط تيرچه مقاومت خواهد نمود .به اين تيرتعبيه شده در وسط تيرچه ها كلاف عرضي يا شناژ مخفي ميگويند.براي دهانه هاي بيش از 6متر دو عدد كلاف عرضي با فاصله هاي مساوي در نظر گرفته ميشود .براي اطمينان بيشتر بهتر است كلاف عرضي را از دهانه هاي 5/2 متر به بالا ايجاد نماييم.

قلاب اتصال:

براي جلوگيري از حركت سقف در اثر نيروي زلزله ميلگردي را كه قطر ان  با محاسبه تعيين ميشود و معمولا از ميلگرد 12يا 14 مي باشد   خم مي كنند و بوسيله آن تيرچه ها را به شناژ افقي روي سقف متصل ميكنند.

بتون ريزي سقف: 

پس از چيدن تير چه ها وبلوكها و بستن ميلگردهاي ممان منفي و ميلگردهاي حرارتي و گذاشتن قلاب اتصال و ايجاد شناژ مخفي  نوبت به عمليات بتون ريزي سقف رسيد.قبل از بتن ريزي يك بار ديگر كليه آرماتورهاي سقف توسط مهندس كارگاه كنترل شد وبيشتر دقت مي شد كه فاصله ارماتورها از همديگر بصورت يكنواخت باشند.بعد از كنترل فاصله ارماتورها از همديگر اقدام به بتون ريزي شد بتون ريزي طوري برنامه ريزي شده بود كه كليه بتن سقف در يك روز ريخته شد.ضخامت بتن روي سقف بايد كاملا يكنواخت باشد ودر ضمن بتون ريزي و قبل از انكه بتن كاملا سخت شود روي انرا بوسيله ماله كشي صاف وتخت مي كنند.روز بتن ريزي دو نفر كارگر شن و ماسه وسيمان را بوسيله فرغون درون ميكسر مي ريختند و يك نفر كارگر كه مسئول هدايت ميكسر بود اب را بوسيله سطل درون دستگاه مي ريخت البته تعداد سطلهاي اب در ابتداي شروع كار توسط مهندس كارگاه تعيين شد.بعد از اماده كردن بتن انرا بوسيله دستگاه بالابربه محل بتن ريزي روي سقف انتقال مي دادند وپس از ريختن بتن در محلهاي مربوطه توسط يك دستگاه ويبراتور بتن ريخته شده را ويبره ميكردند .در انتها نيز يك نفر بتن ريخته شده را ماله كشي كرد تا سطحي صاف و هموار بوجود اورد.

افت بتن (انقباض) :

افت بتن پديده اي است كه ازلحظات شروع گيرش بتن آغاز ودر طول زمان سخت شدن ادامه مي يابد .افت بتن در حقيقت يك نوع كاهش حجم است كه در طول زمان اتفاق مي افتد .وقوع پديده افت در اثر آب اضافي به كار رفته در ساخت بتن مي باشد آب مورد نياز جهت انجام واكنش شيميايي سيمان 25% وزني سيمان است . يعني اگر نسبت آب به سيمان را برابر 25% در نظر بگيريم تمام اين آب صرف واكنشهاي شيميايي مي شود . ولي به دليل حصول كارايي مطلوب آب را بين 40%تا 60%درنظرمي گيرند كه اين آب اضافي مازاد بر 25% آب در بتن باقي مي ماند . در روزهاي اول عمر بتن قسمتي از اين آب اضافي براساس خاصيت موئينگي به سمت سطح                                                      بتن بالا آمده وتبخير مي شود بدين ترتيب جاي آن خالي مي ماند . به همين لحاظ بتن   تمايل پيدا مي كند كه خودش آب را جمع كرده وحجم ازدست رفته راپر كند. تا زماني كه بتن تر (تازه ) باشد مانع ومشكلي جهت جمع شدن ندارد .اماچنانچه بتن تا حدودي سفت شود ديگر محيط اجازه كاهش حجم را به آن نمي دهد لذا اين تمايل به كاهش حجم به صورت تنش كششي بتن بسيار ناچيز است اين پديده موجب ترك خوردگي سطحي بتن مي شود. بنابراين مي توان در يك جمله گفت: افت پديده اي است كه دراثر بكارگيري آب اضافي در ساخت بتن ايجاد شده وبه صورت ترك هاي موئين در سطح بتن جلوه مي كند . اين ترك ها را گاهي از حدود يك تا دو هفته پس از بتن ريزي مي توان در سطح بتن مشاهده كرد كه باگذشت زمان تشديد ميشود .اكثرا ظهور افت به صورت يك سري ترك هاي منظم به فاصله چندين متر (4 الي6) متر بوده كه هرچه بتن نامرغوبتر ونسبت آب به سيمان بيشتر باشد فاصله اين تركها نزديكتر است . افت دربتن ازپديده هاي نامطلوب محسوب مي شود از آن جهت كه هم در سطح بتن ترك مي اندازد وهم درقطعه تنش كششي ايجاد ميكند .

براي كاهش افت بايد دو نكته را مورد توجه قرار داد :

1- كاهش نسبت آب به سيمان    

2- افزايش مراقبت (‌ مراقبت از بتن بخصوص درطول 7الي 10روز اوليه  موجب كاهش افت مي شود ).

كرنش (تغيير طول نسبي) ناشي از افت در بتن در محدوده( 3 تا 7 هزارم )است . دراثر اين كرنش تمايل به كم شدن ابعاد در قطعه بتني بوجود مي آيد لیكن محيط اين امكان را به قطعه سخت شده نمي دهد . لذا كرنش مذكور دربتن ايجاد تنش كششي كرده كه پس از ترك خوردن بتن ممكن است قسمتي از ظرفيت باربري آرماتورها رانيز اشغال كند . معمولا 15الي35 درصد افت درهمان دو هفته اول 40الي 80 درصد افت درسه ماهه اول و %65تا 85%افت دريكسال اول اتفاق مي افتد وبعداز 3 الي 5 سال افت كاملا متوقف مي شود .

عوامل موثر درافت :

1- ميزان مصالح سنگي بكار رفته در ساخت بتن :

هر چه مصالح سنگي به كارفته دربتن بيشتر باشد  ميزان افت كمتراست .

2- نوع مصالح سنگي :

هر چه درساخت بتن از مصالح سنگي مرغوب تري استفاده شود افت كمتري اتفاق مي افتد . آزمايش نشان داده كه افت يك نمونه بتن كه از ماسه سنگ تهيه شده 3برابر افت نمونه مشابه كه از كوارتز تهيه شده است ميباشد.

3- نسبت آب به سيمان :

واضح است كه هر چه آب كمتري در بتن باشد افت كمتر است .

4-  رطوبت محيط  :

آزمايش نشان داده كه هر چه رطوبت محيط ( به خصوص در روزهاي اول )بيشتر باشد افت كمتراست (بتن هايي كه در مناطق خشك هستند افت بيشتري دارندوبالعكس بتن هايي كه درمناطق مرطوب مثلا در كنار دريا هستند داري افت كمترهستند ) لذا نتيجه مي شود كه مراقبت خوب از بتن كمك مي كند كه افت بتن كمتر شود .

راههاي مقابله با افت :

1- كم كردن عوامل تشديد كننده افت ( بكارگيري مصالح سنگي مرغوب و متراكم نمودن بتن )

2- استفاده از سيمان ضد افت : سيمان ضد افت همزمان با گيرش خود افزايش  حجمي را در بتن ايجاد مي كند كه اين افزايش حجم مي تواند با كاهش حجم ناشي  از افت مقابله كند .(‌البته اين سيمان گران قيمت بوده ومصرف آن بايد توجيهاقتصاديداشته باشد ) .

3-استفاده از درزهاي مناسب : يعني بتن را در فواصل مناسب (مثلا 5 متربه5 متر)  توسط درزهاي انقباض از هم جدا كنند . استفاده از درزهاي انقباض كمك مي كند  كه با استفاده از ضعفي كه در فواصل معين ايجاد كرده ايم ترك ناشي از افت دقيقا در محل دلخواه اتفاق بيفتد .                                      

4- استفاده از آرماتور افت (مثلا آرماتور افت وحرارت ) : اين آرماتورها براي خنثي نمودن تنش هاي كششي ناشي از افت در بتن به كار گرفته مي شود .                    

درعمل اكثرا از آرماتورهايي موسوم به آرماتور افت وحرارت استفاده مي شود. آرماتورهايي هم براي تحمل تنشهاي ناشي از افت وهم براي تحمل تنش هاي ناشي از حرارت به كار برده مي شود .

 خزش يا وارفتگي :

خزش عبارت است از تغيير طول اجسام تحت تنش ثابت در طول زمان .اگر قطعه اي تحت تنش قرار بگيرد در همان لحظه اول تغيير طولي خواهد داشت كه به اين تغيير طول تغيير طول آني يا الاستيك گفته ميشود .اگر همين قطعه تحت تنش ثابت نگهداي شود باگذشت زمان تغيير طول بیشتري نسبت به تغيير طول اوليه خواهد داشت كه به آن تغيير طول يا كرنش ناشي ازخزش  ميگويند.كرنش ناشي از خزش معمولا 2 الي 3 برابر كرنش اوليه است . خزش از آنجا مورد توجه قرار ميگيرد كه متناسب با كرنش ناشي از خزش در بتن تنش ايجاد ميشود و لذا اگرتنشي از خزش را درمحاسبات اوليه وارد نكرده باشند ممكن است عضو بتني تحت باركمتري نسبت به بار طراحي بشكند .

عوامل موثربرخزش :

1- مقاومت فشاري بتن : هرچه مقاومت فشاري بتن بيشتر باشد خزش در آن كمتراست .

2- تنش وارد بر بتن :‌‌ هر چه تنش وارده بتن بيشتر باشد خزش بيشتر خواهد بود .

3- رطوبت محيط : هر چه بتن مسن ترباشد وتحت بار قرار گيرد خزش در آن كمتراست .

راههاي مقابله با خزش :

1- كم كردن عوامل تشديد كننده خزش(بتن را مرغوب ترساخته ومقاومت فشاري بالاتري درنظر گرفته ميشود )

2- تعبيه آرماتورهايي كه ناشي از خزش را جبران كند .

3- افزايش رطوبت محيط اطراف بتن ( ازجمله مراقبت صحيح وخوب از بتن ) .

خستگي در بتن :

اگر در قطعه اي كه تحت بارهاي متناوب قرارگرفته بطوريكه هر يك از اين بارها كمتر از مقاومت قطعه باشد شكست اتفاق بيفتد اصطلاحا گفته ميشود دراثر خستگي شكسته است . پديده خستگي مخصوص بتن نبوده ودر ديگر مواد ازجمله فولاد نيزممكن است خستگي اتفاق بيفتد .خستگي براي اولين بار در پل هاي فلزي كشف شد .در اين رابطه ملاحظه شد پلي كه ظاهرا از نظر قطعات وجوش و اتصالات وپيچ ها و... در وضعيت مطلوبي بود به ناگهان تحت اثر باري كه كمتر از مقاومت باربري آن بود شكسته ومنهدم شد . توجيه اين اتفاق با پديده خستگي صورت گرفت.در سازه هاي بتن آرمه خستگي اكثرا در پلها اتفاق مي افتد . اصولا بارهايي كه كمتراز 50% مقاومت قطعه نزديكتر نباشد خستگي در تعداد سيكل هاي كمتري ازبارگذاري اتفاق مي افتد .

روشهاي مراقبت از بتن سقف :

به عمل آوردن يا مراقبت از بتن مراقبتي است كه سازنده بتن بايد در طول 7 تا10روز اول از بتن به عمل آورد . هر چه در شروع مراقبت تاخير شود سبب كاهش بيشتر در مقاومت 28روزه مي شود .

در مراقبت از بتن دو مسئله زير مورد توجه قرار گيرد :

1- رطوبت كافي ومناسب             

2- دماي خوب وكافي

كنترل دما در هواي معمولي چندان ضرورتي ندارد ولي در هواي بسيار گرم ويا در هواي سردتر از 4درجه سانتيگراد بايد تدابير ويژه اي اتخاذ شود .مراقبت از بتن را ميتوان به طرق مختلف انجام داد كه استفاده ازهر يك ازاين روشها با توجه به نوع سازه بتني وامكانات وشرايط كار متفاوت ميباشد.يكي از اين روشها ايجاد بركه آب است به اينصورت كه در طول دوره مراقبت  همواره يك لايه اب به ضخامت 5 تا10سانتيمتر روي بتن باقي بماند .استفاده از اين روش فقط  براي سطوح تخت و افقي مناسب است.در اجراي پروژه مذكور نيز براي ابياري سقف از همين روش استفاده كردند بدين صورت كه پس از گيرش اوليه بتن دور تا دور قطعه بتني را ماسه ريختند وبه شكل بركه اي در اوردند سپس اين بركه را پر از اب كردند و تا 5 روز تمام سطح سقف در زير بركه اي پر ازاب قرار داشت.پس از يك هفته تمام شمع هايي كه در زير تيرچه ها قرار داشتند را برداشتند.

ديوار چيني:   

براي انجام عمليات ديوار چيني ابتدا استادكار شمشه را در دو طرف يك ديوار شاغول و سپس گچ زد و بوسيله يك نخ به دو شمشه به ارتفاع 15الي17 سانتيمتراز سطح كرسي سفت كرد و يك كارگر هم كه فقط موظف بود ملات را  بايك فرغون  پيش استادكار ببرد وبا بيل ملات را جلو دست استادكار روي سطح زمین (ديوار) ميريخت و استادكار ملات را روي ديوار به وسيله كمچه پهن ميكرد و آجرها را يكي يكي روي ملات ميگذاشت و فشار مي داد تا آجرها درون ملات قرارگيرند تا براي رج بعدي يا رديف بعدي آماده باشد. كل كار تقسيم بندي شده بود بصورتي كه يك كارگر فقط مسئول آماده كردن ملات و آوردن آن با فرغون بود و كارگري ديگر هم بوسيله فرغون آجرها را نزديك كار ميبرد و به دست استادكار مي داد .هر ردیف كه تمام مي شد استادكار نخي را كه ازقبل براي صاف گذاشتن و در يك امتداد قرار دادن آجرها بسته بود را به اندازه يك آجر بالا مي اورد و مجددا بر روي آجرها ملات پهن ميكرد و آجر ديگري را روي ان ميچيد.اين كار را تا زماني انجام دادند كه دستشان به محل گذاشتن آجرها ميرسيد و سپس براي تسلط بيشتر اقدام به درست كردن چوب بست كردند.نحوه ساخت چوب بست به اين روش بود كه ابتدا در دو طرف کار دو بشکه قرار میدهند و يك تخته پهن را روي ان میگذارند كه اين روش ساده ترين روش ساخت  چوب بست ميباشد البته يكي از مزاياي ساخت اين مدل چوب بست  ساخت سريع  ان مي باشد در ضمن اين نوع چوب بست به سهولت قابل انتقال به محلي  ديگر از كارگاه ميباشد.

شمشه گیری ؛ پس ازدیوار چینی با توجه به اینکه دیوارهای داخلی را به صورت گری( آجرچینی باآجر فشاری معمولی بدون شمشه ملات )میچینندودقت این نوع دیوارچینی از لحاظ شاقول بودن وتراز بودن زیاد نیست.به وسیله شمشه گیری دیوار را در یک سطح قرار میدهند و یا به اصطلاح کارگری دیوار را در یک باد قرار میدهند.

دیوار زیر زمین

هر قسمت از ساختمان که پایین تر از سطح زمین ساخته شود اصطلاحا به آن زیرزمین می گویند . معمولا قسمت هایی از ساختمان که دارای اهمیت کمتری است در زیر زمین ساخته می شود. مانند انبارها  ، پارکینگ ها و موتورخانه ها ، در کارخانه های بزرگ حمام ها و رختکن ها و سالن های غذاخوری نیز در زیرزمین با خاک در تماس است ، اگر در موقع ساختن رعایت اصول فنی در آن به عمل نیاید همیشه رطوبت به داخل زمین نفوذ نموده و ایجاد مزاحمت می نماید . روی این اصل در موقع ساختن دیوار زیرزمین یک لایه قیروگونی بین لایه های آن به کار می برند تا مانع نفوذ رطوبت به داخل زیرزمین بشود .

 لایه های دیوار زیرزمین از خارج به داخل عبارتند از :

1- خاک طبیعی یا شفته

2- دیوار محافظ

3- لایه ماسه سیمان جهت زیر قیر و گونی

4- قیر و گونی

5- دیوار اصلی

6- گچ کاری یا سیمان کاری

خاک طبیعی یا شفته ؛ باتوجه به اینکه ممکن است زمین محل گودبرداری ریزشی بوده وامکان گود برداری با زاویه قائمه نباشد لذا دیوارهای گود را به نسبت خاک محل با زاویه ( شیب دار) مناسب گود برداری می کنند . این مقدار خاکبرداری اضافه باید به وسیله شفته و یا بتن پر شود . البته شفته ریزی باید بعد از چیدن دیوار اصلی و یا در حین آن انجام شود تا فشار جانبی شفته یا بتن به وسیله دیوار اصلی تحمل گردد .

دیوار محافظ ؛ ساختن این دیوار فقط برای ایجاد سطحی تقریبا صاف و محکمی است که بتوان روی آن را ماسه سیمان نمود . در نتیجه می توان آن را با حداقل پهنای ممکن ساخت . زیرا این دیوار هیچگونه باری را تحمل نمی کند . چنانچه طول و عرض این دیوار کوتاه باشد می توان آن را به پهنای 10 سانتی متر بنا نمود ولی اگر طول و عرض آن زیاد باشد باید هر یک الی دو متر پشت آن را با ستونی از آجر محکم نمود تا از خراب شدن دیوار جلوگیری گردد . چنانچه ملات این دیوار ماسه سیمان باشد بهتر است .

لایه ماسه سیمان جهت زیر قیر وگونی ؛ همیشه برای زیر قیر وگونی باید سطح صافی ایجاد نمود . روی این اصل در این جا مرحله لایه ای به ضخامت 2 الی 3 سانتیمتر از ملات ماسه سیمان روی دیوار محافظ می کشند . باید توجه نمود که در هر نقطه ساختمان به هر صورتی سیمان مصرف شود چه به صورت بتن و چه به صورت پوسته ای از ماسه سیمان و یا انواع دیگر باید تا چند روز دقت نمود که همیشه محل مورد نظر مرطوب باشد تا فعل و انفعالات شیمیایی سیمان تکمیل شده و ملات سخت گردد و از سوختن و پودر شدن آن جلوگیری شود . قبل از قیر و گونی باید سطح ماسه و سیمان کاملا خشک باشد .

قیر و گونی ؛ اگر خاکهای مجاور دیوارهای زیر زمین مرطوب باشد روی ماسه سیمان را سه قشر قیر و دو قشر گونی میکشند .در این محل بیشتر از قیر70 *60 استفاده می نمایند . در موقع قیر و گونی کردن باید دقت شود که به هیچ وجه منفذ یا سوراخی خالی نمانده و در همه لایه ها قیر ، کلیه سطح را بپوشاند . بهتر است در همین مرحله قیر و گونی تا روی کرسی چینی دیوار زیرزمین به شکل یکسره ادامه پیدا کند . در کلیه مراحل باید به وسیله قیر کلیه سطح دیوار پوشانیده شده باشد . اگر خاک اطراف زیاد مرطوب نباشد یک لایه قیر و گونی کافی است . ( دو قشر قیر و یک لایه گونی )

دیوار اصلی زیرزمین ؛ ملات این دیوار به دلیل مجاورت با قیرگونی حتما باید ماسه سیمان باشد . اگر مجبور باشیم برای ساختن دیوارهای اصلی زیر زمین از ملات دیگری به جز ملات ماسه سیمان استفاده کنیم باید روی قیرگونی عمودی و افقی را حتماً با یک قشر ماسه سیمان بپوشانیم. باتوجه به اینکه به علت غیر قابل نفوذ بودن سطح قیر و گونی شده ملات به قیرگونی عمودی نمی چسبد. لذا ابتدا باید روی آن را توری سیمی کشید و بعد روی توری سیمی را ماسه بکشیم. چنانچه برای اتصال توری به دیوار اصلی از میخ استفاده نماییم بدیهی است که میخ قیرگونی را سوراخ کرده و ایجاد نقطه ضعفی در آن می نماید بهتر است دوباره روی میخ ها را با قیرگونی بپوشانیم. حداقل ضخامت این دیوار 35 سانتی متر است .گاهی به علت ریزشی بودن خاک های محل گودبرداری مجبور هستیم ابتدا دیوار اصلی را بچینیم. آنگاه روی آنرا ماسه سیمان نموده و قیرگونی نماییم و بعد دیوار محافظ 10 سانتی را جلوی آن بچینیم. در اینصورت برای جلوگیری از ریختن این دیوار 10 سانتی بهتر است آنرا به طریقی به دیوار اصلی متصل نماییم . برای این کار می توانیم از قبل قطعات میلگردی در دیوار قرار دهیم به طوریکه سر دیگر آن در دیوار 10 سانتی محافظ قرار گیرد. تعداد این میلگردها باید به اندازه کافی باشد ( در هر متر مربع حداقل 4 تا 5 میلگرد ) .

گچ کاری یا سیمان کاری ؛ اگر بخواهیم داخل زیرزمین را به وسیله گچ کاری سفید کنیم اجرای کار بعدا توضیح داده خواهد شد ولی گاهی اوقات سطح داخلی اطاق های زیر زمین را به وسیله سیمان سفید سیمانکاری مینمایند. اگر از زیرزمین به عنوان موتورخانه استفاده شود بهتر است سطح داخلی آنرا به وسیله کاشی لعابی بپوشانند زیرا با توجه به اینکه مشعل دیگ حرارتی تولید دوده می نماید و اگر دیوارها سطحی کاملا سیقلی داشته باشند تمیز کردن دوده هایی که روی دیوار می نشیند خالی از اشکال نیست . در بین مصالح ساختمانی فقط کاشی لعاب دار سطحی کاملا صیقلی می باشد .

دیوار اتاق ها

لایه های مختلف دیواراتاقها؛

1  -  دیوارسازی ، 2- سیمانکاری یا کاه گل و یا گچ و خاک ،

3- سفیدکاری ، 4- کشته کشی ، 5- سنگ قرنیز

سیمانکاری یا کاه گل و یا گچ و خاک: ابتدا با چشم بلندترین نقطه دیوار را معین میکنند.(البته درسطح نما)وبا گچ و ماله نقطه صافی را در آن محل ایجاد مینمایند و بعد این نقطه را با شاقول به پایین منتقل کرده سطح كوچكي نيز هم باد آن با گچ و خاك پايين ديوار ايجاد مي نمايند . آنگاه در گوشه ديگر ديوار نقطه را انتخاب كرده باز با گچ و خاك نقطه صافي را در آن ايجاد مينمايند. حال سه نقطه داريم كه طبق اصول هندسي بر آن ميتوان سطحي عبور داد و حال به وسيله ريسمان كه بين دو نقطه ميكشند. به فاصله يك متر به يك متر زير ريسمان نقاطي با گچ و خاك و ماله ايجاد كرده به طوريكه كليه اين نقاط هم باد ريسمان باشد . بعد به وسيله شاغول اين نقطه را به پايين ديوار منتقل مي كنند . آنگاه شمشه صافي را انتخاب كرده و به دو نقطۀ هم سطح و در امتداد يك شاقول متكي مينمايند و با گچ و خاك پشت آن را پرنموده و بدين وسيله روي ديوار خطي به پهناي چندسانتيمترو به طول ديوار ايجاد مينمايندو اين عمل را هر يك متر به يك متر و يا قدري كمتر تكرار ميكنند. به اين كار کروم گيري ميگويند وآنگاه بين اين خطوط را با گچ و خاك پر كرده و به اين وسيله گچ و خاك كردن اطاق را تكميل مينمايند.در موردسيمانكاري همين كار را انجام ميدهند. ولي به جاي گچ و خاك از ملات ماسه سيمان استفاده مينمايند .

كاهگل يا گچ و خاك ؛ گچ ملاتي بسيار تندگير است و بايد بلافاصله بعد از ساخته شدن به مصرف برسد . گرفتن ملات گچ در حدود 10 دقيقه طول ميكشد و به سبب ازدياد حجمي كه پس از مصرف و قبل از سخت شدن پيدا ميكند. كليه خلل و فرج سطح كار را پر كرده و مانع رشد و نمو ميكروب ها و باكتري ها در خود ميشود. همچنين اندود گچ از نظر اكوستيك ماده بسيار خوبي بوده و كمتر توليد پژواك مينمايد. به دلايل فوق و هم چنين ارزاني و فراواني اين ماده ، گچ به صورت يكي از مهمترين و قابل استفاده ترين مصالح ساختماني در ساختمان سازي درآمده است . خاكي كه در ساختمان براي گچ و خاك و يا كاه گل مصرف مي شود خاك رس مي باشد که دارای دانه هاي بسيار ريز(در حدود هزارم ميليمتر ) به صورت پولكي ، كروي و سوزني ميباشد و داراي خاصيت مكندگي آب بوده حتي تا 8 برابر حجمش آب مي مكد و بعد از آن مانع عبور آب ميشود و به همين دليل زير تمام سفره آب زيرزميني يك لايه خاك رس وجود دارد و به همين دلیل قبل از رواج قير گوني در ايران بام خانه ها را به وسيله كاه و خاك رس(كاه گل)ايزوله مينمودند. خاك رس خالص سفيد رنگ بوده و در صنعت چيني سازي مصرف دارد و به آن كائولين ميگويند. رنگ قرمز خاك رس ساختماني به علت وجود اكسيدهاي آهن ميباشد. براي توليد گچ و خاك، خاك رس را الك كرده و با گچ مخلوط مينمايند. نسبت اين مخلوط در اصطلاح بنايي به قدرت گچ و با زودگيري آن بستگي دارد. هر قدر گچ زودگير باشد به خاك بيشتري نياز دارد و معمولاً نسبت تقريبي اين مخلوط 50% ميباشد. پس از مخلوط نمودن گچ . قدري آب ريخته و آنگاه اين مخلوط را روي آب ميپاشند تا به وسيله كليه دانه هاي گچ در تماس با آب باشد. آنگاه آنرا مخلوط كرده تا به صورت خميري يكنواخت درآيد و بعد فاصله بين شمشه گيري (شمشه و دیوار)به وسيله آن پر مينمايند. علت مصرف خاك در گچ خاك اين است كه هم ملات ارزانتر تمام ميشود و هم ملات ديرگيرتري بدست ميدهد و پلاستيك تر از ملات گچ ميباشد. كاهگل مخلوطی است از كاه و آب و خاك رس و طرز عمل بدين طريق ميباشد كه اول كاه و خاك را مخلوط مي نمايند آنگاه آخوره ( آب خوره ) درست مي كنند . يعني وسط توده كاه و خاك را به شكل حوضچه اي گود مي نمايند و درون آن را از آب پر مي كنند و آنگاه ملات را مخلوط كرده تا جسم يكنواخت بدست آيد و چند روزي هم كاه گل را مي خوابانند تا آب فرصت كرده و كليه دانه هاي خاك را تر نمايد آنگاه به وسيله اين ملات فاصله بين شمشه ها را پر مينمايند.

تفاوت بين گچ و خاك و كاهگل ( ؟ ) ؛ روي تمام آجرهاي ماشيني و سفال هاي تيغه اي را بايد حتماً به وسيله گچ و خاك اندود نمود. زيرا كاهگل به آن نمي چسبد ولي روي آجرهاي معمولي را ميتوان هم كاه و هم گچ و خاك نمود. كاه گل ارزان تر از گچ و خاك بوده ولي كار كردن با آن مشكلتر است . كاه گل به نسبت گچ خاك عايق صوت و حرارت بهتري است ولي چسبندگي ملات گچ و خاك به ديوار بهتر است . ديوارهاي كاهگل شده تركهايي را كه در ساختمان در اثر نشست پيدا ميکنند كمتر نشان مي دهد ، گچ و خاك و كاه گل نبايد در هواي صفر درجه و يخبندان تمام شود .

سفيد كاري ؛ بعد از اتمام كاهگل و يا گچ و خاك و خشك شدن آن اقدام به سفيد كردن مي كنند .  در موقع ساختن ملات گچ بايد گچ در مجاورت آب قرار گرفته و تر بشود آنگاه آنرا با ماله روي كاه گل و يا گچ خاك مي مالند. به طوريكه سطح كاملاً صاف و يكنواختي ايجاد شود .

كشته كشي ؛ به علت زودگير بودن گچ نمي توان سطح آنرا كاملاً پرداخت نمود و صاف کرد. بدين علت بعد از سفيدكاري و قبل از آنكه ملات گچ خشك شود روي آن را يك ورقه كشته به ضخامت چند دهم ميليمتر مي كشند و با ماله خوب پرداخت ميكنند تاسطحي كاملاً صاف آماده نقاشي بدست آيد. كشته ملاتي گچي است كه ديگر سخت نميشود(خشك شدن باسخت شدن اشتباه نشود)و آنرا بدين طريق تهيه مينمايند كه ابتدا پودر گچ را از الك بسيار ريزي گذرانيده و آنگاه آنرا مانند تهيه ملات گچ معمولي توي آب مي پاشند و به وسيله هم زدن ملات با دست مانع سخت شدن آن مي شوند و عمل هم زدن را تا 10 الي 15 دقيقه ادامه داده تا گچ حداكثر ازدياد خود را بدست آورد . اين ملات كاملاً يكنواخت بوده و هرگز سخت نمي گردد . بلكه در اثر تبخير سطحي خشك مي شود. گچ ساختماني به رنگ سفيد بوده و روي آنرا مي توان نقاشي نمود . به وسيله گچ روي ديوار و سقف ساختمان گل و بوته و نقش هاي زيباي ديگري مي سازند كه به آن هنر گچ بري مي گويند .

سنگ قرنيز ؛ با توجه به اينكه گچ در مقابل رطوبت مقاوم نبوده و به سرعت فاسد ميشود. براي جلوگيري از رسيدن رطوبت به ديوار گچ كاري شده در موقع شستن كف ، دور اتاق ها را به ارتفاع10 سانتيمتر يك رگ سنگ پلاك كار ميگذارندكه به آن اصطلاحاً قرنيز ميگويند. براي قرنيز ميتوان از سنگهاي مختلفي مانند سنگ تراورتن ،باغ ابريشم و يا سنگ مرمر و غيره استفاده نمود. اگر درموقع كار گذاشتن اين سنگ دقت شود كه سطح گچ ديوار نصب گردد بهتر است زيرا اگر جلوتر از گچ كاري ديوار نصب شود به علت پيش آمدگي آن هميشه جاي گرد و خاك خواهد بود و اگر  عقبتر از  گچ كاري نصب شود در نتيجه گچ لبه تيزي پيدا خواهدكرد كه در اثر مرور زمان لب پريده شده و منظره زشتي پيدا خواهد نمود. بهتر است از نظر زيبايي در محل برخورد سنگ قرنيز و گچ فرو رفتگي كوچكي كه به آن چفت ميگويند درگچ ايجاد نمود. براي آنكه سنگ قرنيزهم بادگچ وخاك نصب شود بايد اولاً دقت نمود كه گچ و خاك ديوارها به10الي15سانتيمتري كف ختم گردد. كلفتي سنگ قرنيز معمولاً يك سانتي متر است . سنگ قرنيز را با سيمان كار مي گذارند .

گچ بري ؛ در چند سال گذشته به علت عدم توجه ، اين هنر از بين رفته بود . ولي اخيراً دوباره در اثر استفاده مهندسين معمار از اين هنر ، در كليه ساختمانهاي در خور توجه اين حرفه دوباره به كار گرفته شده و هنر گچ بري در حال احياء شدن است . حتي در بعضي ساختمانها براي نماسازي هم از گچ استفاده مي كنند . براي اين كار بايد با وسايلي از تأثير آب باران و عوامل جوي بر روي گچ جلوگيري به عمل آيد . 

« كف سازي »

قبل از اجراي عمليات كف سازي باید حتما لوله كشي برق و آب انجام شده باشد كف سازي در آن قسمت از ساختمان اجرا ميشود كه فاقد سطح مفيد اطاق ها، سالنها،سرويسها ، انبارها و غيره را تشكيل ميدهد. با توجه به محل استفاده،كف سازي انواع مختلف دارد. مخصوصاً براي آخرين قشر كف سازي واحدهاي مسكوني انواع مصالح لوكس و تزئيني موجود ميباشد. از اين قبيل موزاييك و انواع سنگ يا كاشي هاي لعابي و يا انواع پاركت و كف پوشهاي ديگر. لايه هاي كف سازي در طبقه همكف و طبقات بالا به شرح زير است :

الف ) لايه هاي مختلف كف سازي از پايين به بالا در طبقه هم كف ؛

1 ـ زمين كوبيده

2 ـ بلوكاژ

3 ـ بتن مگر

4 ـ ملات

5 ـ موزاييك و يا سنگ و يا سراميك

6 ـ كف پوش در صورت لزوم

ب ـ لايه هاي مختلف كف سازي ازپايين به بالا در طبقات بالا

1 ـ طاق ضربي و يا انواع طاق هاي ديگر

2 ـ بتن سبك در صورت لزوم

3 ـ عايق صوتي در صورت لزوم

4 ـ ملات

5 ـ موزاييك و يا سنگ و يا سراميك و كف پوش در صورت لزوم

الف : كف سازي در طبقه هم كف

زمين كوبيده ؛ چنانچه ساختمان احداث شده در زمين هاي خاك دستي و زمين هاي سست باشد ، براي جلوگيري از نشست هاي احتمالي زمين كف اطاقها و يا سالنها را ميكوبند. اين كوبيدن براي سالنهاي كارگاهها و یا انبارها كه ممكن است علاوه بر نيروهاي معمولي تحت تأثير نيروهاي ضربه هم واقع شود، داراي اهميت بيشتري ميباشد. براي اين كار پس اتمام عمليات سفت كاري كف اطاق ها را آب پاشي نموده و به وسيله ضربه هاي دستي يا مكانيكي تراكم خاك محل را به حداكثر مي رسانند و يا با تزريق آب آهك قدرت تحميلي زمين را به اندازه دلخواه مي رسانند و آن بدين گونه است كه در زمين سوراخهايي به فاصله حدود 50 سانتيمتر به عمق30 الي40 سانتيمتر و به قطر 10الي 12 سانتيمتر ايجاد كرده و درون آنها را آب آهک پر مينمايند و يا به طور كلي خاك محل را با آهك مخلوط كرده و شفته درست مي كنند .

بلوكاژ ؛ براي جلوگيري از نفوذ رطوبت به كف اتاقها و سالنها روي زمين كوبيده شده به ضخامت حداقل 15 سانتيمتر سنگهاي درشتي با قطر تقريبي 5 سانتيمتر ميريزند. اين لايه باتوجه به فضاي خالي بين سنگها مانع صعود نم به طبقات بالا ميگردد. درشتي دانه هاي بلوكاژ هرچه بالا مي آيد كوچكتر ميشود. بطوريكه در آخرين لايه درشتي دانه ها در حدود يك ميليمتر ميباشد.

بتن مگر ؛ براي بدست آوردن سطح صاف و محكمي روي بلوكاژ در حدود 10سانتي متر بتن مگر ميريزند. چنانچه كف سازي جهت كارگاه و يا انبار انجام ميشود ميتوان به جاي بتن مگر از بتن مسلح استفاده نموده و عمل كف سازي را به همين جا خاتمه داد .قطر بتن در اين مرحله بر حسب نوع كارگاه متفاوت بوده و حداقل10 سانتيمتر مي باشد.که باید بین بلوکها  فاصله باشد تا امكان انقباض و انبساط بتون فراهم شده باوجود اين فاصله ها تركهاي ايجاد شده در اثر نشستهاي جزيي كف ديده نميشود. اين فاصله ها بايد با آسفالت و يا مصالح ديگري از اين قبيل كه خاصيت تحمل فشار در اثر انقباض بتن را داشته باشد پر شود . چنانچه كف ساختمان علاوه بر نيروهاي عمودي تحت تأثير نيروهاي كششي شديد باشد بايد حتماً از بتن مسلح استفاده شود . فاصله و قطر ميلگردها محاسبه و تعيين ميشود . در موقع ميلگردگذاري بايد ميلگردهاي هر بلوك مستقل بوده و به ميلگردهاي بلوك مجاور متصل نباشد .

ملات ؛روي بتن مگر يك لايه ملات ماسه سيمان يا ماسه آهك كشيده ميشود.اين لايه جهت فرش موزاييك ياسنگ ميباشد.اگرلوله هاي شوفاژ و آب سرد وگرم ازكف ميگذرد بهتراست درملات ازآهك استفاده نشود،زيراآهك لوله هاراميپوساند.

موزاييك ؛ موزاييك به قطعه سيماني گفته ميشود كه به ابعاد10*10و 20*20 و 25*25 و 30*30 و 40*40 و 50*50 يافت ميشود وكف اتاقها را با آن فرش ميكنند. اين قطعه را معمولاً در دو لايه آستر و رويه ميريزند و بعد آنرا با دستگاه هاي مخصوص پرس ميكنند و بعد از چند روزي آن را در هواي آزاد گذاشته و آب پاشي مينمايند تا در مجاورت رطوبت سيمان سخت گشته و قابل استفاده شود . آستر موزاييك را كم سيمان تر و رويه آن را پر سيمان تر ميگيرند . قسمت رويه گاهي ساده و گاهي نقش دار تهيه ميشود . انتخاب نوع موزاييك و طريقه نصب آن بر حسب كف پوش روي آن متفاوت ميباشد .چنانچه فرش موزاييك آخرين لايه كف سازي باشد ، موزاييك را از نوع مرغوب تر انتخاب مينمايند . و اگر بخواهيم روي موزاييك را با موكت و يا پاركت و يا مصالح ديگر مفروش بنماييم . از موزاييك ارزان تر و حتي كاشي سلده سيماني استفاده مي نمایيم . اگر كف پوش آخر پاركت باشد بايد خطوط فرش موزاييك در امتداد يك ديگر واقع نشود. يادآري اين نكته نيز ضروري به نظر مي رسد كه اگر بخواهيم طبقه هم كف را با پاركت مفروش نمائيم . در محل هايي كه رفت و آمد زيادتر مي باشد . يا اگر بخواهيم سطح زيباتري به وجود آوريم براي فرش كردن اطاق ها از سنگ هاي پلاك به ابعاد و رنگ و شكل هاي مختلف استفاده مينماييم.

كف پوش ها ؛چنانچه در كف اتاق ها از موزاييكهاي ارزان قيمت استفاده شود ممكن است ، روي آنرا با كف پوش هاي مختلف بپوشانيد مانند پاركت (فرش چوبي ) يا موكت و يا كف پوش هاي ديگر كه در اين صورت بايد روي موزاييك را پس از فرش كردن حداقل يك بار سائيده تا پستي و بلندي هاي آن يكنواخت گردد .

ب : كف سازي در طبقات

طاق ضربي :  نوع ويژه اي از سقف هاي آجري كه در گذشته كاربرد زيادي داشته است . ولي امروزه به دليل وزن زياد اين نوع سقف عملاً كاربردي ندارد .

بتن سبك ؛ وزن مخصوص دانه هاي سنگي بين 1800تا 2200كيلوگرم بر مترمكعب است .چنانچه منظور از بتن ريزي فقط پركردن فضاي خالي باشد بهتر است از دانه هايي كه داراي وزن مخصوص كمتري باشد استفاده نمائيم .اين دانه ها كه بنام پوكه معدني وياصنعتي معروف هستند داراي وزن مخصوصي بين 500 الي 800كيلوگرم بر مترمكعب ميباشند. به بتني كه با اين دانه ها ساخته بشود بتن سبك ميگويند. درساختمانهایی با سیستم طاق ضربی بعد اجراي طاق ضربي در طبقات ساختمان چون نمره تير آهن هاي مصرفي با توجه به ابعاد اطاق ها ممكن است بين نمره 10 الي 22 باشد وبا توجه به اين كه ضخامت تيرآهن را بايد با ماده پركننده اي پر کرد. در اين مورد از بتن سبك استفاده ميگردد،که امروزه جايگزين اين نوع سقف(سیستم طاق ضربی) ، سقف هایي مانند تيرچه بلوك ، دال ، كروميت و كامپوزيت هستند كه امروز در اكثر كارگاه هاي ساختماني به دليل وزن كم ، اجراي آسان و سريع مورد استفاده قرارميگيرند .درساختمانهای با سیستم تیرچه و بلوک بعد از عبور لوله های آب و فاضلاب وکابلهای برق برای رسیدن به سطح مورد نظر از بتن سبک استفاده میشود.

عايق صوتي ؛ در ساختمان هاي بلند كه واحدهاي مسكوني و يا تجاري روي هم قرار  گرفته اند . براي اينكه ساكنين طبقات از لحاظ صدا مزاحم همديگر نشوند بايد در كف از عايق هاي صوتي استفاده گردد . نظر به اينكه هنوز عمر آپارتمان هاي سازي در ايران چندان زياد نيست به اجراي اين لايه از سقف توجه نمي شود . ولي در ممالكتي كه از ديرباز براي سكونت از آپارتمان استفاده مي كنند ، اجراي عايق صوتي در طبقات اجباري است .

ملات ، موزائيك و كف پوش ؛ همانند روند اجرايي در طبقه هم كف ، اجرا مي شود .

 ( نما كاري )

خارجي ترين قسمت ساختمان را نماسازي آن تشكيل ميدهد. با توجه به اينكه نماي ساختمان در مقابل عوامل جوي شديد قرار دارد در انتخاب مصالح براي نماسازي بايد دقت شود تا نماي ساخته شده اولاً درمقابل عوامل جوي مقاوم بوده وثانياً زيبايي لازم را داشته باشد و همچنين با نماي ساختمانهاي مجاور هم آهنگي داشته باشد. براي نما ساختمان ميتوان ازمصالح مختلفي مانند انواع آجرنما، انواع سيمانكاري ، انواع سنگ دانه هاي رنگي با برچسب هاي مخصوص كه اخيراً متداول گرديده است و انواع ورق هاي آلومينيوم و غيره استفاده نمود .

1 ـ نماهاي آجري ؛براي نماي آجري بايداز آجرهايي كه براي نماسازي تهيه ميشود استفاده نمود.اين آجرهابه رنگهاي بهي ، قرمز ، ابلق و غيره در بازار يافت ميشود . براي نماهاي آجري بهتر است آجرها را قبل از مصرف تيشه داري نمود . منظور از تيشه داري اين است كه اضلاع آجر را به وسيله تيشه و يا ماشين هاي تراش مخصوص كاملاً گونيا مي نماييم . براي پهن كردن ملات نماهاي آجري معمولاً از شمشه ملات استفاده مي كنند . شمشه ملات وسيله اي است كه از تخته هايي به عرض 5/1 الي 2 سانتي متر با ضخامتي در همين حدود كه آنها را به صورت نبشي به همديگر متصل مي نمايند و طول آن در حدود 50 سانتي متر است درست شده، در موقع پهن كردن ملات شمشه ملات را طوري قرار مي دهند كه يك ضلع آن روي ديوار در محل پهن كردن ملات در قسمت نما ضلع ديگر آن متكي به نما قرار گيرد. آنگاه ملات را پشت آن پهن مينمايند كه در نتيجه هم ملات در حدود 5/1الي 2 سانتي متر از لب كار عقب تر خواهد بود كه از اين عقب بودن ملات براي بندكشي استفاده مي نمايند و هم ضخامت ملات در تمام قسمتها يكنواخت خواهد شد. آجرها بايد در تمام رگها با ريسمان و شاغول چيده شود، زيرا دراينصورت منظره ناخوشايندي به آن خواهد داد و يا بطور كلي از ريختن دوغاب در نماسازي آجري بايد صرف نظر گردد .

2 ـ نماهاي سنگي ؛ براي نماهاي سنگي از انواع سنگ هاي پلاك با رنگ هاي مختلف و اندازه هاي مختلف استفاده مينمايند، مانند سنگ تراورتن ، باغ ابريشم ، مرمر و يا انواع سنگهاي قيچي كه داراي سطح ناصافي بوده و در محلهايي كه از لحاظ معماري احتياج به قدري خشونت در سطح نما ميباشد مورد استفاده قرارميگيرد. در سطح برخي از سنگهاي نما خلل و فرجي موجود است كه اين سوراخ ها براي نصب بسيار مناسب هستند، زيرا ملات ماسه سيمان پشت سنگ به داخل اين سوراخ ها نفوذ نموده و مانع جدا شدن آن از نما ميگردد،از جمله اين سنگها ميتوان انواع  سنگهاي تراورتن را نام برد، بعضي از سنگها مانند سنگهاي باغ ابريشم ويا مرمر ويا مرمريت و يا انواع سنگهاي چيني داراي سطحي صيقلي بوده و با توجه به اين كه سنگ خاصيت مكندگي چنداني ندارد به خوبي به نما نميچسبد و ممكن است بعد از مدتي از نما جدا شده وسقوط نمايد.براي جلوگيري ازاين كار بايدپشت آنهارابه وسيله ميله هاي مخصوصي كه به آن اصطلاحاً اسكوپ ميگويندبه ديوار محكم نمود.اسكوپ انواع مختلفي دارد كه بسته به نوع وكاركرد محيطي آن ،كاربردهاي متفاوتي دارد .

3 ـ نماهاي سيماني ؛ نماهي سيماني نيز انواع مختلفي دارد از قبيل تخته ماله ، تگرگي ، چكشي ، سيمان شسته و غيره كه هر كدام با دانه هاي ماسه مختلف رنگي در محل ساخته مي شود . چنانچه سطح هاي بزرگ با سيمان تخته ماله اندود گردد به واسطه نشست هاي ساختمان ترك هاي مويي در آن ايجاد مي شود . در موقع سيمانكاري ابتدا زير كار را با سيمان معمولي و ماسه مي پوشانند و به آن آستر ميگويند . قبل از آستر كردن بايد تمام سطح ديوار شمشه گيري بشود . آنگاه بايد بين شمشه ها را با ملات ماسه سيمان پر نمود . در طول سيمان كاري و همچنين تا چند روز بعد از آن بايد حداقل روزي سه الي چهار بار ديوار سيمان كاري شده را به وسيله آب مرطوب نمود . در غير اين صورت ماسه سيمان مصرف شده به صورت پودر درآمده و با كوچكترين تماسي فرو خواهد ريخت . بايد توجه نمود كه كليه مصالحي كه با سيمان مصرف مي شود از جمله سيمان كاري نما بايد حداقل در حرارت هاي 4 الي 5 درجه بالاي صفر انجام شود تا از يخ زدن و فاسد شدن ملات جلوگيري شود . در كليه نماسازي ها بهتر است حداقل 30 سانتي متر پايين كار را يك رگ سنگ رگي و يا سنگ پلاك كار گذاشته شود . زيرا اين قسمت از نما هميشه با زمين و در نتيجه با عوامل جوي در تماس بوده و بهتر است از مصالح بهتري كه در مقابل عوامل جوي مقاوم تر باشد استفاده نمود . معمولاً براي اين رديف از سنگهايي با رنگ تيره و سطح ناصاف استفاده مي كنند . مانند سنگ هاي دو تيشه و غيره .

4 ـ نماهاي گچي ؛ متداول ترين نماهاي مورد استفاده در ايران ، نماهاي آجري ، سنگي و سيماني است . ولي در بعضي ساختمانها از نماي گچي نيز استفاده مينمايند كه به وسيله گچ بري و سرستون سازي شكل زيبايي به نما ميدهند. با توجه به اينكه گچ از مصالحي است كه در مقابل آب مقاومت نمي نمايد بايد توجه نمود كه براي نماسازي از گچ مخصوص كه در مقابل آب باران مقاوم باشد استفاده نمايیم .

5 ـ نماهاي ديگر ؛ گاهي اوقات براي نماسازي از مصالح ديگر از جمله ورق هاي آلومينيوم و يا سراميك هاي رنگي و يا كاشي رنگي و غيره نيز استفاده مي نمايند .

 

 

مطالعات ژئوتكنيك :                 

يكي ازمهمترين مراحل طراحي پروژه هاي عمراني ، بررسي و ارزيابي شرايط خاك وسنگ بستر بوده كه داراي مراحل زير ميباشد :

1-پيمايش سطحي در سايت

2-تجارب محلي ، مشاهدات عيني و ساخت وسازهاي موجود

3-حفاري وگمانه زني ،نمونه گيري و مشاهدات آب زيرزميني

4-تست هاي آزمايشگاهي

5-آزمايش هاي درجا

اهداف و كاربردمطالعات ژئوتكنيك :

1-ارزيابي كلي سايت جهت كاربري و احداث پروژه هاي پيشنهادي

2-تعيين مقاومت خاك وسنگ بستر

3-تعيين خصوصيات سختي خاك وسنگ محل( ويژگي تراكم پذيري وفشردگي )

4-تصميم گيري درخصوص نوع پي احداثي

5-انتخاب روش و چگونگي ساخت واجراي پي

6-بررسي مشكلات زمين از جنبه هاي مختلف ناپايداري و مقابله با آن.

 

آماده سازی محوطه                          

بعد ازشناسایی کامل زمین نوبت به تسطیح وآماده سازی محوطۀ ساختمانهای پروژه ، ایجاد شبکه های ارتباطی اطراف محوطه و پیاده روسازی ، بعد از اتمام ساختن ساختمانها ایجاد فضای سبز و ..... میباشد .

آماده سازی اولیه :

1. ایجاد نقاط نشانه(بنچ مارک) برای اجرای ساختمان:(بخصوص اگر حجم انبوهی از ساختمانها در یک محوطه مشخص مطرح باشد) باید قبلا یک سری نقاط روی زمین مشخص کرد. این نقاط باید طوری انتخاب شوند که اولا نسبت به هم دید داشته باشند ثانیا فواصل آنها به گونه ای باشد که پیاده کردن نقاط بعدی(بنچ مارک های موقتی به سهولت انجام شود ).

2. پر کردن چاه ها و قناط های متروکه چنانچه در محوطه و محل تاسیسات که (پر کردن آن ضروری است باید این کار با مصالح مناسب نظیر خاک شفته یا سنگ لاشه انجام شود در صورتی که پر کردن چاه مقرون به صرفه نباشد ویا در مورد چاه های عمیق به شرط خاک اطراف چاه دارای مقاومت بالایی باشد(ریزشی نباشد) می توان به طوقه چینی و مسدود کردن آن اقدام کرد .اگر چه آماده سازی محوطه در برخی پروژه ها قبل از شناسایی زمین صورت می گیرد ولی از لحاظ اجرایی قسمت اعظم بعد شناسایی کامل زمین امکان پذیر است .

3.تخریب ساختمان ها و بناهای قدیمی شامل تهیه ی صورت مجالس (طبقات،نوع مصالح، نوع اجزا، حجم عملیات تخریب) و پیش بینی موارد ایمنی از جمله حصار کشی ، شمع کوبی ، قطع انشعاب برق وآب وگاز خارج کردن مصالح تیز و برنده و مصالح با ارزش و قابل استفاده است .

4.دفع گیاهان وقطع درختان؛ طراحی محوطه باید طوری انجام شود که به تاسیسات وساختمانهای مجاور پروژه صدمه ای وارد نیاید و درختان زیبا و چند ساله محفوظ مانده و حتی الامکان قطع نشوند.

5. زهکشی مجموعه عملیاتی که در آن آبهای زیر زمینی و سطحی جمع آوری شده و به بیرون محوطه هدایت می شوند زهکشی گفته می شود . به عبارت دیگر زهکشی تخلیه آب از محوطه به صورت احداث نهر ها ،آبروهای باز و بسته ،لوله گذاری سطحی و زیرزمینی است.

6.تسطیح محوطه که منظور از آن رفع پستی بلندی و ناهمواریهای موجود درمحوطه تارسیدن به تراز مورد نظر برای شروع کارهای ساختمانی است. اول خاک های نباتی برداشته شده (دکوپاژ) در صورت لزوم در محل هایی برای مصارف بعدی از جمله ایجاد فضای سبز نگهداری می شوند .تسطیح زمین توسط گریدر و لودر انجام شده و خاک های اضافی ناشی از نقاط بلند در محل های گود و نظائر این ریخته میشوند. در غیر اینصورت خاکها به خارج از محوطه حمل میشوند .

7. خاکریزی:بسته به نوع استفاده و عملکرد خاکریزی به دو بخش خاکریز باربر و خاکریز پرکننده تقسیم میشوند. گرچه عملیات خاکریزی بیشتر در پروژهای راه سازی اهمیت دارد و ابعاد گوناگون آن در علم راه سازی مطرح میشود ولی در عملیات ساختمان سازی نوع خاصی از خاکریزی باربر مطرح میشود که منظور از آن خاکریزی است که بارهای استاتیکی وارده از شالوده وکف ساختمان و نیز بارهای دینامیکی ناشی از ماشین آلات و تاسیسات را تحمل کند. این خاکریز در دوران بهره برداری از ساختمان باید بارهای وارده را به بستر خود منتقل کند .نوع دیگری از خاکریزی مرتبط با عملیات ساخت بناها وجود داردکه بانام خاکریزی پرکننده شناخته میشودکه برای پر کردن اطراف پی ساختمانها،دیوارهای حائل و...استفاده میشود.

تجهيز كارگاه:

براي تجهيز كارگاه بايد مصالح وابزارمورد نيازبه كارگاه آورده شود.مصالحي مانند سيمان كه به دو صورت فله وپاكتي موجود ميباشد، البته در اين پروژه بيشتر از سيمان پاكتي استفاده شد. براي جلوگيري از شلوغ شدن كارگاه معمولا موارد مصرف شن وماسه ازقبل پيش بيني مي شد وبه صورت روزانه به گارگاه منتقل ميشد.

انباركردن سيمان:

 درموقع انبار كردن سيمان بايد دقت شود كه رطوبت هوا وزمين باعث فاسد شدن سيمان نشود.در اين پروژه براي انبار كردن پاكتهاي سيمان ابتدا تمامي  پاكتها برروي قطعات تخته كه بازمين حدود ده سانتيمتر فاصله داشت قرار داده  شد وكيسه ها در رديفهاي ده تايي روي هم چيده شد.علت اين كار اين است كه اگربيش ازده كيسه را روي هم قرار دهيم كيسه هاي زيرين دراثر فشار زياد سخت شده ودرصورت نگهداري دراز مدت غير قابل مصرف خواهند شد واستفاده ازانها منوط به آزمايش سيمان خواهد بود.چنانچه سيمانهاي سخت شده به راحتي با دست پودرشوند قابل مصرف در قطعات بتني ميباشند درغير اينصورت سيمان فاسد شده وبراي اطمينان بيشترازفاسد شدن ان از آزمايشهايي استفاده ميكنند.بتني كه باسيمان فاسد شده ساخته ميشود باربر نبوده و نميتوان از ان در قطعات اصلي ساختمان مانند تيرهاو ستونها وسقف استفاده كرد.چنانچه اين سيمانها كاملا فاسد نشده باشند ميتوان ازانها به عنوان ملات براي فرش موزاييك ويا اجراي بتن مگر استفاده نمود.اگر بخواهيم سيمان را براي مدت طولاني انبار كنيم بايد تا انجا كه امكان دارد با ديوارهاي خارجي انبارفاصله داشته باشد. البته چون در اين پروژه از سيمان پاكتي استفاده شد  براي نگهداري پاكتها در فضاي بازپس از اينكه انها را بر روي چوبهاي تراورس قرار دادند روي انها را با ورقه هاي پلاستيكي پوشانيدند تا از نفوذ رطوبت به انها جلوگيري شود. اگرسيمان به طرزصحيح انبارشود حتي تا يك سال بعد نيزقابل استفاده خواهد بود البته فقط ممكن است زمان گيرش آن قدري به تاخير بيافتد ولي درمقاومت 28 روزه ان تاثيري نخواهد داشت.

گود برداری و پی کنی              

گود برداری قسمتی از عملیات خاکی است که شامل کندن و حفر زمین از سطح طبیعی آن به عمق نسبتا زیاد (معمولا بیش از 2 متر میباشد). گرچه کندن و حفر محل پی ها اگر بطور جداگانه انجام شود تحت عنوان پی کنی بیان میشود ولی با توجه به اینکه امروزه اکثر عملیات گود برداری و پی با هم انجام میشود پی کنی را نیز نوعی گود برداری تلقی کرده و لذا هر دو مورد تحت عنوان گود برداری در اینجا مورد بحث قرار میگیرد .گاهی( پی کنی و حتی گود برداری ) با وسایل ساده و دست صورت میگیرد ولی امروزه اکثر عملیات خاکی و منجمله گود برداری و پی کنی را مخصوصا اگر حجم عملیات زیاد باشد با کمک ماشین آلات مناسب نظیر بلدوزر ها و لودر ها و بیل های مکانیکی انجام میشود .اصولا پي كني به دليل دسترسي به زمين بكر وبراي محافظت  ازپي ساختمان انجام مي شود . با توجه به اينكه كليه بار ساختمان به وسيله ديوارها ياستونها به زمين منتقل مي  شود در نتيجه ساختمان بايد روي زميني كه قابل اعتماد بوده و قابليت  تحمل بار ساختمان داشته باشد بنا گردد. براي براي دسترسي به چنين زميني ناچار به ايجاد پي براي ساختمان مي باشيم . براي محافظت پايه ساختمان وجلوگيري از تاثير عوامل جوي در پايه ساختمان بايد پي سازي كنيم در اين صورت حتما در بهترين زمينها بايد حداقل پي هايي به عمق 40تا50 سانتيمترحفر كنيم.طول وعرض وعمق پي ها كاملا بستگي به وزن ساختمان وقدرت تحمل خاك محل ساختمان دارد.در ساختمانهاي بزرگ قبل از شروع كاربوسيله ازمايشهاي مكانيك خاك قدرت مجاز تحملي زمين را تعيين نموده وازروي ان مهندس محاسب ابعاد پي را تعيين ميكند. ولي در ساختمانهاي كوچك كه ازمايشات مكانيك خاك در دسترس نيست بايد از مقاومت زمين در مقابل بار ساختمان مطمئن شويم.اغلب مواقع قدرت مجازتحملي زمين براي ساختمانهاي كوچك با مشاهده خاك  پي وديدن طبقات ان وطرز قرار گرفتن دانه ها به روي همديگرو با ضربه زدن بوسيله كلنگ به محل پي قابل تشخيص است. البته قبل از ان بايد مهندس محاسب وزن ساختمان و ميزان باري كه ازطرف ساختمان به زمين وارد ميشود اگاه باشد.بايد متذكر شد كه نوع پي استفاده شده در اين ساختمان پي نواري ميباشد.با توجه به تشخيص مهندس محاسب ساختمان وبررسي نوع خاك محل حداقل عمق پي در اين پروژه 50 سانتيمتردرنظر گرفته واجرا شد. البته بايد درنظر داشت كه اگر در اين عمق به زمين بكرنرسيديم بايد عمق پي را تا زمين بكر ادامه داده ويااز روشهايي ديگراز جمله شمع كوبي ويا تسطيع اقدام به اصلاح مقاومت زمين كرد.

تعیین کف:

مقصود از« تعیین کف»معین کردن ارتفاع نقاط مختلف پروژه ازسطح معلوم ومعینی است . این موضوع در کلیه ساختمانها اعم از ساختمانهای بزرگ و یا کوچک باید مشخص و در نظر گرفته شود . در ساختمانهای شهری نظیر منازل مسکونی معمولاً بنچ مارکهای اصلی ، سطح خیابان و یا کوچه مجاور به عنوان سطح اجرای پروژه در نظر میگیرند .در هر صورت در تمام مواقع مبنائی برای ارتفاعات و مقایسه باید در نظر گرفت تا امکان تعیین و سنجیدن ارتفاع قسمت ها و نقاط مختلف ساختمان نسبت به آن و نسبت به همدیگر میسر است.

برای پیاده کردن نقشه و امتداد های مختلف آن به خصوص قسمت هایی که در عمق قرار گرفته  و ساخته خواهند شد از (3 پایه های) نقطه گیری که از اتصال تخته هایی ساخته شده در گوشه های ساختمان و به فاصله حدود یک متر از محل پی کنی و گود برداری میکوبند و سپس با کوبیدن میخ هایی روی بازوهای سه پایه و استفاده از ریسمان و شاغول امتدادهای ساختمان را پیاده میکنند .

اجزای تشکیل دهنده یک ساختمان بتنی به شرح زیر میباشد :                                                        

1.پی        2.ستون        3.تیر های اصلی               4.سقف               5.دیوار

1.پی : پی که البته ممکن است از پی های بتنی در ساختمانهایی که بار آنها بطور متمرکز به زمین منتقل میشود ساخته گردد  در این صورت لایه های پی های تکی و نقطه ای به صورت زیر است :

1.زمین مناسب 2. بتن مگر 3. میلگردهای کف پی 4.بتن اصلی 5.میلگردهای ریشه

ارتفاع پی های نقطه ای درهرمورد باید باتوجه به بار وارده تعیین گردد.پی های نقطه ای تا ارتفاع40 سانتیمتر را باید یک پله اجرا کرد و از40سانتیمتر تا 1.25متر را میتوان بصورت دو پله وتا ارتفاع 1.25متر را میتوان چند پله اجرا کرد.

پیاده کردن نقشه                   

 پس از بازديد از محل اولين قدم در ساخت يك ساختمان پياده كردن نقشه ميباشد منظور از پياده كردن نقشه انتقال نقشه ساختمان از روي كاغذ برروي زمين با  ابعاداصلي است.بطوري كه محل دقيق پي ها وستونها وديوارها وزيرزمينهاو عرض پي ها روي زمين بخوبي مشخص باشد. همزمان با بازديد ازمحل بايد قسمتهاي مختلف نقشه ساختمان مخصوصا نقشه پي كني كاملا مورد مطالعه قرارگرفته شود بطوري كه در هيچ قسمت نقطه ابهامي وجود نداشته باشد وبعدا اقدام به پياده كردن نقشه بشود. بايد سعي شود حتما در موقع پياده كردن نقشه از نقشه پي كني استفاده شود.در انجام پياده كردن نقشه اين ساختمان با توجه به كوچك بودن ساختمان از متر وريسمان استفاده شد.ابتدا محل كلي ساختمان روي زمين مشخص شدو بعد باكشيدن ريسمان در يكي ازامتدادهاي تعيين شده وريختن گچ يكي ازخطوط اصلي ساختمان تعيين  شد.بعد از ان خط ديگر ساختمان را كه عمود بر خط اول ميباشد رسم شد. درصورت قناس بودن زمين ممكن است دوخط كناري نقشه برهم عمود نباشند در اين صورت يكي از خطوط مياني نقشه را كه حتما بر خط اول عمود است انتخاب ورسم مينماييم. ممكن است براي عمود كردن خطوط از گونياي بنايي استفاده شود دراين صورت دقت كار كار كمتر ميشود. در موقع پياده كردن نقشه براي جلوگيري از جمع شدن خطاها بهتر است اندازه ها را هميشه از يك نقطه  اصلي كه آن را مبداء مي ناميم شروع وروي زمين منتقل نماييم . بعد ازاتمام كار پياده كردن نقشه بايد حتما مجددا اندازه گذاري هاي نقشه پياده شده را كنترل نماييم. علت اين كار اين است كه حتي المقدوراز وقوع اشتباهات احتمالي جلوگيري شود. براي اينكه مطمئن شويم  زواياي بدست آمده اطاق ها قائمه مي باشد بايد دوقطر هراتاق را اندازه گيري كنيم چنانچه مساوي بودند آن اتاق گونيا است .به اين كار اصطلاحا چپ وراست ميگويند.البته چنانچه در اين مرحله اطاقها 3  الي 4سانتيمترناگونيا باشد اشكالي ندارد زيرا با توجه به اينكه پي ها هميشه قدري پهن ترازديوارهاي روي آن مي باشد لذا در موقع چيدن ديوار مي توان ناگونيايي ها را برطرف نمود. بطور كلي بايد هميشه توجه داشت كه پياده كردن نقشه يكي از حساسترين ومهمترين قسمت اجراي يك طرح بوده وكوچكترين اشتباه درآن موجب خسارتهاي فراوان ميشود . در پروژه های بزرگ و یا خارج از شهرها که امتداد مشخصی نظیر محور یک خیابان در دسترس نمیباشد ممکن است امتدادهای مشخص دیگر و در صورت لزوم امتداد شمال و جنوب مغناطیسی را به عنوان بر در نظر بگیرند . با مشخص بودن بر پیاده کردن امتداد یکی از اضلاع ساختمان که نسبت به آن مشخص شده است ودر نتیجه پیاده کردن سایر امتدادها بطور کلی پلان ساختمان امکان پذیر خواهد بود .در صورتیکه ساختمان کوچک بوده و امتداد معین در نظر گرفته شده به محل اجرای ساختمان نزدیک باشد پیاده کردن نقشه با وسایلی نظیر متر ، گونیا ، شمشه و تراز نسبتاً راحت و امکان پذیر است . ولی پیاده کردن ساختمانهای بزرگ و مهم مخصوصا موقعی که امتداد معین در نظر گرفته شده است نزدیک محل اجرای ساختمان نباشد امکان پیاده کردن نقشه با وسایل ساده و اولیه فوق ذکر با دقت لازم و کافی وجود ندارد و لزوما باید از وسایل نقشه برداری نظیر تئودولیت و تراز یاب استفاده کرد .

پی( ابعاد وانواع و چگونگی اجرا )               

پی های مورد استفاده در ساختمان انواع گوناگونی دارند . پی های شمعی، گسترده ، نواری ، منفرد وغیره از جمله پی هایی هستند که امروزه در ساختمان بنا ها از آن استفاده می کنند . انتخاب نوع پی به نوع خاک ،نوع سازه، تجاری یامسکونی ، ابعاد سازه و بخصوص میزان بارهای وارد بر آن بستگی دارد .

پی گسترده :

 معمولا شامل تاوه ای است از بتن مسلح به شکل مربع  یا مستطیل که وظیفه ی انتقال و توزیع بارهای وارده از ساختمان به زمین را بر عهده دارد . سطح پی باید به اندازه ای باشد که فشار وارده بر زمین بستر پی از مقاومت مجاز زمین تجاوز نکند. وضعیت مطلوب پی موقعی است که به شکل مربع ساخته شده و ستون درست در مرکز قرار داشته باشد که پیوسته میسر نیست به عنوان مثال گاهی اتفاق می افتد که سازه پیشنهادی باید با دیوار ها و پی های ساختمان موجود مجاور هماهنگ در نظر گرفته شود .پی وظیفه انتقال بارهای وارده از ساختمان را بر روی زمین به عهده دارد و لذا سطح پی باید به اندازه کافی وسیع در نظر گرفته شود به نحوی که نیروی وارده بر روی واحد سطح بستر پی از مقاومت مجاز زمین تجاوز نکند                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           

 

قالب و قالب بندی

قالب بندی پی:در ساختمانهای کوچک معمولا برای قالب بندی پی ها از آجر استفاده میکنند بدین طریق که بعد از خاکبرداری و تعیین محورها اندازه پی ها را با آجر چیده و بعد شناژها را نیز به آن  متصل می نمایند ضخامت این آجر چینی حتی میتواند10سانتیمترهم باشد بهتر است در این موارد از ملات گل(رسی) استفاده شود زیرا در اینصورت بعد از سخت شدن بتن میتوان آجرها را برداشته و مجددا استفاده نمود ولی در این طریق ممکن است درموقع بتن ریزی دیوارهای قالب تحمل وزن بتن را ننموده و از همدیگر متلاشی شود که در این صورت می باید قبل از بتن ریزی  پشت کلیه قالب ها با خاک یا با آجر بسته شود بطوریکه به خوبی بتواند تحمل وزن بتن را بنماید .مشکل اساسی در این نوع قالب بندی آن است که آجر آب بتن خود را مکیده و خشک مینماید و انفعالات شیمیایی در آن متوقف میشود و در نتیجه حداقل به ضخامت 5 سانتی متر بتن مجاور خود را فاسد می نماید برای جلوگیری از این کار بهتر است روی آجرها با یک ورقه نایلونی پوشانده شود تا آجر و بتن مستقیما در تماس نباشند.مزیت دیگر ورقه نایلونی آن است که بعد از سخت شدن بتن ،آجرها به راحتی از قالب جداشده ومیتواند درمحل های دیگر مورد استفاده قرارگیرد به هیچ وجه نبایدتصورکردکه قبل ازبتن ریزی میتوان دیواره های قالب آجری را باپاشیدن آب سیراب نمود بطوری که آجرها آب موجود در بتن راجذب نکنند،زیرا اولا با پاشیدن آب آجر ها سیراب نمیشوند ثانیا مقدار زیادی آب در قالب جمع می شود که خارج کردن آن ازقالب بسیار مشکل و حتی غیرممکن میباشد که این آب درداخل پی جای بتن را گرفته و موجب پوکی قطعه میشود.در ساختمانهای بزرگ قالبها را با تخته هایی دارای فرم یکسان تهیه مینمایند بدین طریق که ارتفاع  پی ها را که روی نقشه مشخص میباشد  تعیین نموده وبا کنار هم قرار دادن تخته ها به همان اندازه و اتصال آنها به همدیگر بوسیله چوب های چهار تراش قالب پی و یاهر قسمت دیگر را میسازند باید توجه داشت که تخته ها باید آنچنان به یکدیگر متصل باشند که به خوبی بتوان وزن بتن و ضربه ها و ارتعاشات به وجود امده به وسیله ویبراتور را تحمل نمایند مخصوصا درمورد شناژها باید تخته ها را ازبالا بوسیله قطعات چوب چهار تراش به یکدیگر متصل نمود.تخته ها بایدطوری درزبندی شوند که شیره بتن از آنها خارج نشود .  

قالب بندی ستونها:

اغلب ستونهاچهارضلعی میباشند،گاهی نیزممکن است معمارساختمان ازنظر زیبایی مقاطع دیگر را ازجمله دایره، بیضی وغیره پیشنهاد نماید. برای قالب بندی ستونها ابتدا ابعاد ستون را از روی نقشه تعیین نموده و ضلع قالب را به همان میزان انتخاب می کنند.

انواع قالب از لحاظ جنس:

انواع قالب از لحاظ جنس عبارتند از :

قالب چوبي ، قالب فلزي، قالب فايبرگلاس، قالب آجري، قطعات پيش ساخته و قالب لغزان.

قالب چوبي:      

 معمولا در ايران از تختۀ نراد براي قالب بندي استفاده ميشود.ضخامت اين تخته ها از 2تا3سانتيمتر وحداقل بعد ان 8  سانتيمتر است. درقالب بندي چوبي تمام قسمتهاي ان از چوب استفاده ميشود قبل از كار گذاشتن قالب چوبي رويه قالب را روغن مالي ميكنند كه علت ان اين است كه شيره بتن توسط تخته خشك مكيده نشود ودر موقع باز كردن  قالبها به راحتي از سطح بتن جدا شود.قبل از قرار دادن قالبها در جاي خود بايد انها را روغن مالي كردتا روغن آرماتورها را آلوده نكند زيرادر صورت الوده شدن آرماتورها باعث نچسبيدن  بتن به آرماتورميگردد.

مهمترين دلايل استفاده از قالب چوبي عبارتند از:

      1- دارا بودن مقاومت كششي وفشاري وبرشي مناسب براي تحمل بارهاي وارد شده

     2- سبك بودن نسبي ان براي حمل ونقل

     3- ساده بودن اتصال و طويل كردن تخته ها به يكديگر كه با ميخ به سرعت انجام ميشود.

    4- چوب به علت داشتن ضريب حرارتي كم نسبت به فلز در فصل سرما و يخ بندان ودر نقاط سردسيربا بتن ريزي در مناطق گرم براي قالب بندي بسيار مناسب است.     

     5- نسبت به قالب فلزي به جز مواردخواص هزينه اي كمتر دارد.

قالب فلزی :

قالبهای فلزی شامل دو نوع می باشند که قالب نوع اول به صورت شبکه شبکه میباشد که آنها را به هم با پیچ یا سیم آرماتوربندی می بندند و قالب نوع دوم به صورت نبشی مانند می باشد که فقط برای ستون از آن استفاده میکنند که در هر ستون در دوطرف ستون میگذارند و آنها را با سیم آرماتوربندی می بندند که به نسبت قالب اول سریعتر بسته و باز می شوند و مشکل آنها این است که بعد از مدتی تاب میگیرند و قوس پیدا میکنند و مشکلاتی برای ما ایجاد میکنند

باز کردن قالب

اصولا قالب برداری از ساختمان بتنی وقتی باید انجام شود که اجزای بتنی بتوانند وزن خود را تحمل نمایند برای ستونها و تیرها همین قدر که شکل هندسی آنها تشکیل گردید می توانند قالب را باز کنند ولی باید دقت شود که در مورد قالب برداری به گوشه آنها آسیب نرسد زیرا بعلت سست بودن بتن در اثر کوچکترین ضربه گوشه آنها خواهد ریخت ولی در مورد تیرها وسقفها حداقل 2 الی 4 هفته بعد از بتن ریزی باید قالب برداشته شود دراین مدت هرقدر هوا سردتر باشد قالبها باید دیرتر برداشته شود زیرا درهوای سرد بتن دیرتر سخت میشود برای اینکه از سخت شدن بتن و باربر بودن آن مطمئن شویم، بهتر است در موقع بتن ریزی چند نمونه از بتن را برداشته و در همان شرایط قطعه مورد نظر قرار دهیم وقبل از قالب برداری مقاومت نمونه ها را آزمایش کرده و در صورت رضایتبخش بودن اقدام به قالب برداری بنماییم. در این مورد هرگز نباید به مشاهدات چشمی اطمینان نمود. در موقع قالب برداری باید از برداشتن کلیه پایه ها در یک مرحله خودداری نمود. بهتر است قالبها را در مرحله اول یک در میان برداشته و در مراحل بعد نیز به تدریج به قالب برداری ادامه دهیم.

طبق نظر مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران مدت زمانی که باید از اجزاء مختلف ساختمان بتنی قالب برداری شود به قرار زیر می باشد:

قالب تیرها، دیوار وستون(قالب عمودی)                                               2 روز

قالب دال های دوطرفه                                                                   8 روز

قالب دال های یک طرفه وکف تیر و دال های قارچی و تخت                   16 روز

قالب کف تیرهای بزرگ و شاه تیرهای بزرگ                              21 روز

پایه های اطمینان پس از برداشتن قالب                                     14 روز

زمانهای مذکور در فوق برای هوای مناسب که درجه حرارت آن از 5 درجه سانتیگراد کمتر نباشد تعیین شده چنانچه پس از ریختن بتن یخبندان شود ضربه زدن به قالب و برداشتن ناگهانی آن مجاز نیست.

فصل پنجم

آرماتور گذاری

آرماتوربندی از حساسترین و بادقت ترین قسمتهای ساختمان بتنی میباشد، زیرا کلیه نیروهای کششی در ساختمان بوسیله میلگردها تحمل میشود. بدین لحاظ در اجرای آرماتوربندی ساختمانهای بتنی باید نهایت دقت بعمل آید برای تعیین قطر و تعداد میلگردهای هر قطعه بتنی دو منبع تعیین کننده وجود دارد: اول محاسبه، دوم آئین نامه.درمورد اول مهندس محاسب با توجه به مشخصات قطعه بتنی نمره میلگرد را تعیین نموده و در نقشه های مربوطه مشخص مینماید.کارگاه آرماتور بندی باید در قسمتی جدا از کارگاه اصلی تشکیل گردد. در کارگاههای کوچک آرماتورها را با دست(آچار گوساله وکارگر) خم می نمایند ولی درکارگاههای بزرگ خم کردن آرماتورها بوسیله ماشین انجام میشود.مسئول کارگاه آرماتوربندی باید از روی نقشه تعداد و شکل هر آرماتور تعیین نموده و به کارگران مربوطه داده و خم کرده هر سری را دقیقا زیر نظر داشته باشد تا طول آرماتور و محل خم کردن و زاویه خم کردن و طول قلابها طبق نقشه انجام گیرد و میلگردها باید از نوع ذکر شده در نقشه باشند.در کارگاههای بزرگ باید حد روانی تاب کششی و ازدیاد طول نسبی گسیختگی و ... میلگردها بوسیله آزمایشگاه تعیین و به اطلاع مهندس محاسب و مهندس کارگاه برسد تا مهندسین بسته به نوع آن از میلگردهای آجدار و یا ساده استفاده کنند. اگر میلگرد خمیدگی موضعی داشت بایداین خمیدگی ها قبلاً بوسیله کشیدن صاف گردیده، بعد اقدام به شکل دادن آرماتور بشود، لذا برای شکل دادن میلگردها چکش کاری مجاز نیست .آرماتورها باید تمیز بوده و در موقع کار فاقد گل و موارد روغنی و موارد رنگی باشد.میلگرهای نمره پایین مثلا 8 و10که گاهی به صورت کلاف به کارگاه آورده میشوند. این میلگردها را باید قبلا بطولهای مناسب بریده و بوسیله کشیدن صاف نموده و آنگاه مصرف نمود. آرماتورها باید طوری به هم بسته شود تا در موقع بتن ریزی از جای خود تکان نخورده و جابجا نشود و فاصله آنها از یکدیگر باید طوری باشد که بزرگترین دانه بتن به راحتی از بین آنها رد شده و در جای خود قرار گیرد. براي ايجاد مقاومت در مقابل نيروهاي كششي دربتن داخل شناژبتني چند رديف در بالاوپايين ميلگردهاي طولي قرار ميدهند واين ميلگردهاي طولي  را بوسيله ميلگردهاي عرضي كه به آن خاموت ميگويند به همديگر متصل  ميكنند. ميلگردهاي طولي وعرضي را از قبل در گارگاه آرماتوربندي ميبافند وبعد در داخل قالب بندي شناژ قرار ميدهند.بايد توجه داشت كه پهناي اين قفسه بافته شده  بايد در حدود 5 سانتيمتر كوچكتر از پهناي قالب شناژ باشد يعني از هر طرف 5/2 سانتيمتر بطوريكه اين ميلگردها كاملا دربتن غرق شده وآنرا از خورندگي در مقابل عوامل جوي محفوظ نگه دارد. اين 5/2 سانتيمتر در مناطق مختلف اب و هوايي وهمچنين محل قرار گرفتن قطعه بتن وهمچنين ميزان سولفاته بودن ابهاي مجاور ان  متفاوت است كه ميزان ان بوسيله موسسه استاندارد وتحقيقات صنعتي ايران  تعيين شده است.

هدف از بكار بردن فولاد در قطعات بتني:

 بتن جسمي شكننده است كه در مقابل نيروهاي فشاري  مقاومتي قابل توجه دارد اما مقاومت ان در برابر نيروهاي كششي ناچيز است. به همين دليل در محاسبات بتن آرمه اين مقاومت در نظر گرفته نميشود.مقاومت بتن در برابر نيروهاي كششي تقريبا 10/1مقاومت فشاري آن در نظرگرفته ميشود.با توجه به اينكه قطعات بتني مدام تحت تاثير انواع نيروهاي فشاري و برشي وكششي قرار مي گيرند لازم است  قطعات بتن براي مقاومت كافي در مقابل اين   نيروها با عنصر مناسبي مسلح گردند. كه بهترين عناصر فلزاتي هستند كه بنام آرماتور معروف هستند.

انواع ارماتور استفاده شده در شناژ عبارتند از آرماتور طولي و عرضي.

وظايف ارماتور طولي عبارتنداز تقويت ستون در مقابل بارهاي فشاري و خمشي است. اما ارماتورهاي عرضي وظيفه نگه داشتن ارماتورهاي طولي در جاي خود و جلوگيري از كمانه كردن ارماتورهاي طولي در هنگام وارد شدن نيروهاي  فشاري را برعهده دارند. تقويت ستون در جهت عرض ودر مقابل بارهاي جانبي از وظايف ديگر ارماتورهاي عرضي مي باشد که ارماتور عرضي را خاموت مي گويند. بسته به نوع شكل هندسي ستون از خاموتهاي مختلف الشكلي استفاده ميشود. اگر ستونها استوانه اي يا دايره اي شكل باشند ويا براي ساخت شمعها از خاموتهايي دايره اي شكل به نام دورپيچ يا اسپيرال استفاده مي كنند . دورپيچها باعث محصور شدن هسته داخلي ستون وافزايش مقاومت آن ميشوند و همچنين در حين زلزله رفتار شكل پذيرتري دارند يعني بدون ترك خوردن تغيير شكلهاي خوبي نشان ميدهند.

بستن ميلگردها به يكديگر:

ميلگردهاي فولادي بايد قبل از بتن ريزي براساس طرح ومحاسبه به يكديگربسته ويكپارچه شوند تا از جابجا شدن آنها طي عمليات بتن ريزي  تا گيرش بتن جلوگيري شود.بستن ميلگردها به يكديگراز نظر زمان ومكان بستگي به وضعيت كارگاه و نوع قطعه دارد كه تصميم گيري در مورد چگونگي آن به عهده تكنسين  ساختمان ميباشد تا حداكثر كارايي حاصل شود. گاهي تمام يا قسمتي ازميلگردها را خارج از قالب ميبندند و يك شبكه را تشكيل  ميدهند وسپس انرا در قالب ميگذارند مانند شبكه كف فونداسيون تكي وگاهي نيزميلگردها را در روي قالب به يكديگر ميبندند مانند ميلگردهاي سقف بتني. براي بستن دو ميلگرد به يكديگراز مفتول فلزي نرم با قطر 5/1تا2ميليمتر استفاده ميكنند.

آچارخم كن ميلگرد يا آچار F:

  ساده ترين وسيله دستي براي خم كردن مناسب ميلگردها ي نازك اچاري است  به شكل F كه اصطلاحا به ان اچار گوساله نيز ميگويند كه قسمت سر اچار از فولاد سخت ساخته ميشود تا در اثر نيروهايي كه هنگام خم كردن ميلگرد به ان وارد ميشود فشرده و له نشود.

نحوه خم كردن ميلگردها:

باتوجه به سنگيني نسبي كار ميلگرد خم كني و فشارهاي نسبي زيادي كه در  هنگام خم كردن ميلگرد بر دستها وكمر و بعضاً تمامي اعضاي بدن وارد  ميشود بهتر است براي كاهش اين فشارها ازميز ميلگرد خم كني استفاده ميشود. ارتفاع اين ميز معمولا 80 سانتيمتر و عرض ان يك متر است وطول ان با توجه به طول ميلگردها و امكانات كارگاه ميتواند بين 3 تا 9 متر درنظرگرفته شود. بر روي اين ميز صفحه خم كن ميلگرد قرار دارد. اين صفحه عبارت است از صفحه فولادي مربع يا مستطيلي كه برروي آن تعدادي خار فولادي تعبيه شده است واين خارها از حركت ميلگرد در بعضي از جهات جلوگيري ميكند صفحه خم كن ميلگرد را از طريق پيچهايي بر روي ميز ثابت كرده و با   استفاده از اچار Fيا اچار گوساله ميلگردها را را به شكلهاي مورد نظر خم ميكنند.  براي ايجاد قلابها و خمهاي استاندارد قطر خار كه ميلگرد به دور ان ميچرخد وخم مورد نظر را بوجود مياورد بايد متناسب با قطر ميلگرد مورد خم باشد. با توجه به اينكه وظيفه اصلي ميلگردها در بتن تحمل نيروهاي كششي است بايد ميلگردهاي مصرفي در بتن صاف باشد ، با وارد شدن نيرو به ميلگرد مقطع ان بايد در مقابل نيروي وارده مقاومت كند.در ميلگردهاي ناصاف قبل از اينكه مقطع ميلگرد مقاومتي بروز دهد به دليل طول اضافي ناشي ازناصافي ميلگرد فاصله بين دونقطه اي كه بر انها نيروهاي عمل وعكس العمل وارد ميشوند ميتواند زياد شود  كه اين امر در قطعات  بتني جايز نيست بنابراين ميلگردهاي مصرفي در بتن بايد حتما صاف وعاري از خميدگي باشند. دركارگاههاي ساختماني ميلگردهاي خم شده را از طريق كشيدن بوسيله دستگاههاي كشش برقي صاف ميكنند امادركارگاههاي كوچك كه فاقد اين دستگاهها هستند براي صاف كردن ميلگردها از پتك يا سندان استفاده ميشود.در اين صورت بايد وزن پتك انتخابي با توجه به قطر ميلگرد سنگين نباشد. چنانچه ضربات پتك سنگين باشد امكان ايجاد تنش در ميلگرد وجود دارد يا ممكن است در بعضي ازقسمتهاي ميلگرد لهيدگي ايجاد شود وسطح مقطع  از مقدار محاسبه شده كمترگردد.

برش ميلگردها:

برش ميلگردها به دو روش سرد وگرم انجام ميشود كه برش سرد ازمزاياي بيشتري برخوردار است.اما معمولابرش گرم ممنوع است واستفاده از ان تنها با اجازه دستگاه نظارتي امكان پذير ميباشد. ساده ترين وسيله براي برش سرد قيچي دستي ساده است.اين قيچيها در اندازه متفاوت وبا قدرت برش مختلف  ساخته ميشود.نوع ديگري از قيچيهاي دستي برروي پايه قرار دارند .اين قيچيهاداراي ظرفيت برش بالاتري ميباشند و ميتوان با انها ميلگردهاي قطور رانيز بريد البته ماشينهاي برقي برش ميلگرد كه به گيوتين معروف  هستند نيز وجود دارند كه باعث سرعت بخشيدن در برش بدون نيازبه نيروي كارگر ميشود.

بتن ریزی ، قالب برداری ستون ها :

اگر اتفاع ستون زیاد باشد بهتر است بوسیله قیف و لوله سطح شیب دار ایجاد نموده و بتن را به قالب هدایت کرد و به تدریج که قالب را پر میکنند می توان با نواختن ملایم به بدنه قالب بتن را جابجا کرد تا بتن ریخته شده کرمو نباشد در مورد ستون ها به محض انکه بتن حالت روانی خود را از دست دهد و بتواند شکل هندسی خود را حفظ کند قالب ان را باز می کنند  و این در حدود 48 ساعت بعد از بتن ریزی میباشد زیرا در غیر اینصورت آب دادن به بتن براحتی میسر نیست و ممکن است بتن خشک شده وبسوزد. باید توجه نمود که در موقع نصب قالب ها باید کاملا شاقولی نصب شوند، زیرا اگر ستون کاملاً شاقولی نباشد بارهای وارده محوری نبوده و ممانهای محاسبه نشده درآن به وجود آمده و موجب تخریب ساختمان میگردد .سطح داخل قالب باید کاملا صاف و بدون ناهمواری باشد تا ابعاد ستون درتمام طول آن یکنواخت باشد .

نحوه ساخت شناژهاي افقي وعمودي:

نحوه ساخت شناژهاي افقي وعمودي به اینصورت بود كه دو نفر كارگر براي درست كردن خاموتها ابتدا ميلگردهاي آج دار نمره 8 را به اندازه  مشخص شده قطع ميكردند وانرا روي ميز ميلگرد خم كني ميگذاشتند وبا چند حركت انرا بصورت مربع يا مستطيل خم ميكردند واين كار را با اچارF يا يك لوله كه ميلگرد را توي ان ميگذاشتند انجام ميدادند ودر انتها به خاموت خم غير 90 درجه ميدادند كه اين كار براي خاموتهاي شناژهاي افقي به  تعداد مشخص شده  انجام شد. اما براي ميلگردهاي طولي را به طول پي بعلاوه طول خم(قلاب) ميبرند که آنها را با خاموت به فاصله 25-20 سانتيمتر با سيم ارماتوربندي و وسيله اي بنام سيم چين ميبستند . به اين قفسه ارماتوري شناژ ميگويند.بعد از ان شناژها را روي پي سنگي گذاشتند ودر جاههاي عمود بر هم  شناژها را با سيم به هم محكم ميبستند.بعد از اينكه شناژهاي افقي تمام شد وهمه را در جاي خود گذاشتند دوباره   ميلگردهايي به قطر 8 ميليمتر را به اندازه طولي طبق نقشه بريدند وانها را  به شكل خاموت در اوردند. سپس ميلگردها را با توجه به اندازه هاي موجود در نقشه بريدند وخاموتها را بفاصله 25-20سانتيمتر از همديگر قرار دادند وبا سيم ارماتوربندي محكم ميبستند. اين كار را براي تمام شناژهاي عمودي انجام دادند وبعد از اماده شدن شناژها انها را در جاي خود قراردادند.      

قالب بندي شناژهاي افقي وعمودي:

پس از آماده شدن شناژها قبل از انكه انها را در جاي خود قرار دهند ابتدا با اب سطح پي سنگي را تميز كردند وبه فاصله معين قطعات بتني كوچكي بنام فاصله نگهدار يا لقمه را در زيرشناژها  قرار دادند.قطر اين قطعات در حدود 5/2تا3 سانتيمتر بود كه در زير شناژهاي افقي كار گذاشته شد تا اينكه سطح زير شناژها به اصطلاح كارگري بتن خور داشته  باشد. البته علت اصلي استفاده از فاصله نگهدار ايجاد فاصله مناسب با سطح پي  ميباشد تا اين فضاي ايجاد شده توسط بتن پر شود و ميلگردها عملاً در بتن  غرق شوند. بعد از اينكه شناژها در جاي خود مستقر شدند  كار قالب بندي شروع شد كه كارگران ارماتوربند مشغول اين كار بودند اما نحوه كار قالب بندي به اين گونه بود كه ابتدا چند تخته نسبتا طويل را كنار همديگر قرار ميدادند  سپس بوسيله تخته هاي زخيم تري كه عمود بر تخته هاي اول  بودند و انها را پشت بند(چهار تراش) ميگفتند  تخته هاي طويل را ميخ ميكردند. بدين طريق يك صفحه قالب چوبي ساخته ميشد. تعداد و ابعاد پشت بندهاي لازم براي يك صفحه قالب با توجه به ابعاد قالب ونيروهاي وارد بران تعيين ميشد. بعد از اينكه اين صفحات به اندازه كافي ساخته شد انها را در دوطرف يك شناژ قرار دادند وابتدا با تيرهاي چوبي به اسم مهاري نگه داشته شدند.نحوه قرار گرفتن اين تيرها بدين شكل است كه  يك سر انها را به بدنه قالب تكيه ميدهند و سر ديگر را بر روي زمين مهار ميكنند.براي مهار كردن اين قسمت از سر تيرك ان را بوسيله گچ بر روي زمين  محكم كردند.براي حفظ فاصله مناسب بين صفحات قالب بر روي سر اين صفحات تخته هايي با فاصله هاي مناسب در نظر گرفته شد و بوسيله ميخ محكم كردند.البته براي محكم كاري بيشتر دو صفحه قالب را به همديگر بوسيله سيم ارماتوربندي محكم بستند . با اتمام اين كار قالب اماده بتن ريزي شد.        

فاصله نگهدار يا لقمه:

براي ايجاد پوشش يكنواخت بتن روي ميلگردها از قطعاتي بنام فاصله نگه دار  يا لقمه استفاده ميشود.اين قطعات قبل از بتن ريزي در فواصل مناسب به شبكه ميلگرد متصل ميشوند.در صورت عدم استفاده از فاصله نگه دار ممكن است هنگام بتن ريزي   بخصوص هنگام ويبره كردن بتن  ميلگردها تغيير مكان دهند و در نتيجه  پوشش بتن كم وزياد شود.گاهي اين تغيير مكان انقدر زياد است كه ميلگرد به صفحات قالب ميچسبد و در نتيجه هيچ گونه پوششي ايجاد نميشود.فاصله نگهدارها را معمولا از بتن وبه اشكال مناسب ميسازند.فاصله نگهدار ها بايد از جنس ونوع پايا باشند تا موجب خوردگي ميلگرد و  قلوه كن شدن پوشش بتن نشوند. بهتر است مخلوطي كه در ساخت لقمه ها بكار ميرود از نظر مقاومت و پايايي وتخلخل با بتن اصلي يكسان باشد.

قلاب انتهاي ميلگرد واندازه استاندارد آن:

براي افزايش چسبندگي بين ميلگردها و بتن بايد در انتهاي ميلگردهاي فولادي قلاب ايجاد كرد.اين قلابها درمواقعي كه  قطعه بتني به كشش مي افتد باعث  جلوگيري از  هم گسيختگي قطعه ميشود .قلابها انواع مختلف و اشكال متفاوتي دارند از قبيل چنگك و گونيا و قلاب 180 درجه .ايجاد هر يك از قلابهاي فوق در انتهاي ميلگردها الزامي ميباشد.

تیرها

تیرهاقسمتی ازساختمان بتونی میباشندکه بارسقف را به ستون منتقل نموده وستون به پی وبالاخره پی به زمین منتقل مینماید درساختمانهایی که سقف آن تیرچه بلوک است ویا بتونی ریخته شده درمحل میباشد معمولاسقف وتیر را یکپارچه بتن ریزی مینماید ولی ساختمانهایی که از سقف پیش ساخته استفاده مینمایند. ابتدا تیرهای اصلی را آرماتور بندی نموده و بتن ریزی مینمایند آنگاه سقف را روی آن قرار میدهند  .

قالب بندی تیرهای اصلی:

در اغلب موارد بتن تیرها و سقف یکپارچه ریخته میشود وآرماتورهای سقف وتیرهای اصلی با یکدیگر متصل میباشد. اگر ضخامت تیرهای اصلی از سقف بیشترباشد اغلب این تفاوت ضخامت را از پایین منظور نموده و آنگاه آنرا با سقف کاذب اصلاح مینمایند و گاهی نیز این تفاوت ضخامت را از بالا منظور نموده و برای همسطح کردن کف و فرش نمودن اطاق ها این اختلاف ارتفاع را با بتن سبک پر میکنند .در مورد اول، تیرهای اصلی از دو قسمت تشکیل می شوند که این دو قسمت عبارتند از کف و گونه های چپ و راست ولی اگر ضخامت تیرهای اصلی و سقف مساوی باشند و یا اختلاف ضخامت در بالا منظور شود در نتیجه تیرهای اصلی فقط احتیاج به کف دارند بدین طریق که پایه هایی با کلاهک به تعداد لازم بین دو ستون قرار داده و کف تیر اصلی را به پهنای تعیین شده در نقشه که از قبل اجرا شده است روی این پایه ها نصب مینمایند و به آن میخ مینمایند .تعداد این پایه ها باید آنقدر باشد که به خوبی بتواند وزن آرماتور و بتن و کارگران و وسایل بتن ریزی را تحمل نماید معمولا هرقدر تخته قالب بندی نازکتر باشد ، باید فاصله پایه ها کمتر باشد تا بتواند بارهای وارده را تحمل نماید .در مورد ایستایی قالب و باربری ان بهتر است در هر مورد از نظرات مهندس ناظر و مهندس محاسب استفاده شود در هر حال فاصله این پایه ها نباید از80 سانتیمتر تجاوز کند، باید کاملا دقت شود که کلیه قسمت های تیر در یک تراز باشند در ساختمانهای مهم و کارگاه های بزرگ برای تراز کردن تیرها از دوربین استفاده مینمایند و در هر مورد ابتدا و انتها و نقاط مختلف وسط تیر را بوسیله دوربین قرائت نموده و اختلاف را اصلاح مینمایند ولی در ساختمانهای کوچک که به دوربین دسترسی نیست به وسیلۀ شلنگ تراز ارتفاع معینی را روی تمام ستونها علامتگذاری نموده و کلیه ارتفاعات ابتدا و انتهای تیر را با این علامت مشخص نموده و بقیه نقاط را به وسیله ریسمان یا تراز بنایی در یک سطح قرار میدهند، در قالب بندی تیرهای اصلی که دهانۀ آنها بیش از 4 متر است به ازای هرمتر طول دهانه 3 میلیمتر به طرف بالا در وسط دهانه خیز داده می شود از دهانه 10 متر به طرف بالا مقدار خیز طبق  نقشه اجرایی باید انجام شود ،حداقل ضخامت تخته کف تیرها 3 سانتیمتر و حداقل ضخامت تخته دالهاوگوه ها 2 سانتیمتر است .

قالب بندی سقف :

درمورد سقف ساختمانهای بتونی آنچه که متداول است، سقف دال و تیرچه و بلوک میباشد، سقف دال ازبه هم میخ کردن تخته ها و تشکیل صفحه ای به ابعاد مورد نیاز استفاده میکنند، که این تخته ها را روی داربست های چوبی قرار داده آنگاه شبکه آرماتور بندی را روی آن قرار میدهند (دال کوبی) و بتن ریزی را انجام میدهند . در مورد داربست سقف و تیرهای اصلی درطبقه هم کف  که پایه های چوبی روی زمین قرار میگیرد وحتی ممکن است که این پایه ها روی خاک دستی واقع شوند ،در اثر وزن بتن که به پایه منتقل میشود این پایه ها نشست کرده و تیر بتنی ویا سقف از جای خود حرکت نموده و از تراز خارج و در نتیجه شکم بر می دارد. برای جلوگیری از این موضوع  باید حتما زیر این پایه ها تخته هایی به شکل مثلث(گوه) در زیر پایه ها قرار داد  تا فشار وارده از تیر و یا سقف در اثر وزن بتن را به سقف منتقل کرده و خطر نشست پایه ها را کمتر کنند بدین طریق که دو عدد گوه زیرهرپایه قرارمیدهند و به وسیله چکش آنرا درجای خود محکم نموده و آنگاه بوسیله گچ  در محل خود محکمتر مینمایند تا خطر هر گونه جابجایی به حداقل برسد بوسیله همین گوه ها تراز تیر ویا سقف را نیز تکمیل میکنند زیرا هر قدر گوه به داخل برود پایه ها در سطح بالاتری قرار میگیرند گوه باید از چوب سخت مانند گردو یا بلوط باشد و به وسیله یک عدد میخ تثبیت شود حداکثر شیب گوه یک به چهار میباشد و حداقل ضخامت انتهای باریک آن یک سانتیمتر است و حداقل عرض آن مساوی تیری است  که روی آن قرار میگیرد برای پایه های داربست ، بعضی مواقع از لوله های فلزی استفاده میکنند که به وسیله اهرم بالا و پایین می رود و به آن جک میگویند . 

فصل ششم

بتن سازي:

 براي ساخت بتن حتي المقدور بايد از ماشينهاي بتن ساز(بتونير) استفاده كرد.اين ماشينها داراي ديگ گرداننده اي هستند كه به اهستگي حول محوري نسبت  به افق ميگردد و بوسيله تيغه اي كه در داخل ان تعبيه شده است محتويات خود را مخلوط مينمايد.نوع بزرگتر اين دستگاه داراي پيمانه اي ميباشد كه اين پيمانه جهت ريختن شن وماسه در دستگاه از ان استفاده ميشود.گنجايش اين پيمانه برحسب متر مكعب شن وماسه بر روي ان قيد شده است.اين پيمانه بوسيله كارگرها از شن وماسه وسيمان پر شده انگاه بوسيله اهرمي محتويات ان به داخل ديگ خالي ميگردد.زمان مخلوط كردن كليه دفعات بتن سازي مساوي ميباشد و تقريبا هر بار 5/1 دقيقه به دستگاه فرصت داده ميشود تا شن و ماسه وسيمان را مخلوط كند.

حمل بتن:

اگر كارگاه بتن سازي از محل بتن ريزي فاصله داشته باشد براي حمل بتن  از ماشينهاي مخصوص حمل بتن استفاده ميشود . اين ماشينها را دمپر ميگويند.حتي المقدوربايد از ريختن بتن داخل ديگ به روي زمين و بارگيري مجدد و حمل ان بوسيله فرغون خودداري كرد.بايد توجه داشت كه با هر وسيله كه بتن را حمل ميكنيم اعم از پمپاژ يا دمپر  يا باگتهاي حمل بتن  اجزاء متشكله بتن از همديگر تفكيك نشود.بتن بايد به حدي روان باشد كه دانه هاي ان بخوبي روي يكديگر غلطيده و  كاملا آرماتورها را احاطه نموده و گوشه هاي قالب خود را كاملا پر نموده  و كليه هواي موجود در قالب از ان خارج شود وبايد حداقل اب ممكنه را براي انجام كارهاي فوق مصرف نمود زيرا اب بيش از اندازه تبخير شده و  جاي انرا هوا پر خواهد كرد.

كارايي و رواني بتن تازه

خواص بتن سخت شده مانند مقاومت، پايداري حجمي و پايايي به عواملي از قبيل مقدار مصالح تشكيل دهنده بتن، خواص آن و درجه تراكم بتن تازه ساخته شده بستگي دارد. بنابراين كارايي و رواني بتن تازه ساخته شده بايد به نحوي باشد كه بتوان آنرا به سهولت و بدون خطر جداشدگي ذرات بتن از همديگر، حمل نموده و در قالبها ريخته و متراكم و پرداخت كرد.كلمه كارايي به سهولت درريختن بتن تازه ساخته شده،و قابليت تراكم آن در قالب و سهولت در پرداخت سطح بتن،گفته  ميشود.مهمترين عامل در كارايي بتن، ميزان آب مصرف شده در آن است. با اضافه كردن آب، دانه هاي سنگي همچون ساچمه در مخلوط كار ميكنند و بين آن اصطكاك كاهش مي يابد. از عوامل ديگر مؤثر بر كارايي بتن، زمان و درجه حرارت محيط است با افزايش آب در مخلوط بتن، كارايي و رواني بتن تازه، افزايش يافته ولي ازمقاومت فشاري آن كاسته ميشود. از عوامل مؤثر ديگر بر كارايي بتن، درجه حرارت محيط و مدت زمان ساخت و ريختن بتن است.

نسبتهاي اختلاط:

منظور از نسبت مخلوط كردن اجزاء بتن ان است كه كه نسبت مناسبي براي اختلاط شن وماسه به دست بياوريم تا دانه هاي ريزتر فضاي بين دانه هاي درشت تر را پر كرده و جسم توپر بدون فضاي خالي و با حداكثروزن مخصوص بدست ايد و همچنين تعيين مقدار لازم اب بطوري كه بتن به راحتي قابل حمل بوده و در قالب خود جاي گرفته و دور ميلگردها را  احاطه نموده و كليه فضاي خالي قالب را پر نمايد ودرمجاورت ان فعل وانفعالات شيميايي سيمان شروع شده وتا مرحله سخت شدن ادامه يابد وبالاخره  تعيين مقدارسيمان مورد لزوم براي بدست آوردن بتن با مقاومت كافي كه بتواند به راحتي بارهاي وارده ساختمان را تحمل نمايد. مقاومت نسبي با  افزايش  سيمان بالاميرود. حداكثر سيماني كه آيين نامه هاي مختلف براي بتن مجاز دانسته اندkg 400 سيمان در متر مكعب شن وماسه مي باشد وچنين معتقد هستند اگر مقدار سيمان     ازkg 400 بيشتر باشد جاي مصالح سنگي را ميلگرد وبجاي  قطعات سنگي كه مقاومت بيشتري دارد قطعات سيماني خواهيم داشت ودر نتيجه باعث ضعف  قطعه بتني ميشود. البته مقدار سيمان به ريزي و درشتي دانه هاي مصرفي بستگي دارد هر قدر  دانه هاي مصرفي ريزتر باشد و در نتيجه سطح مخصوص دانه ها زيادتر باشد به سيمان بيشتري نياز داريم زيرا فرض بر اين است كه دوغاب سيمان مانند نوار نازكي دور تمام دانه ها را آغشته كرده و انها را به يكديگر ميچسباند  رايجترين نسبت اختلاط اجزاء بتن در ايران  نسبت حجمي براي شن و ماسه  و نسبت وزني براي سيمان ميباشد و حتي نام گذاري و طبقه بندي بتن نيز بر حسب كيلوگرم سيمان در متر مكعب شن و ماسه  انجام ميگيرد.

با توجه به اينكه سيمان عرضه شده در بازار ايران اغلب در پاكتهاي 50 كيلويي  ميباشد اين اختلاط به راحتي انجام ميگيرد. در مواردي كه در كارگاه از سيمان فله استفاده شود بايد از قبل پيمانه اي كه مقدار 50كيلو گرم سيمان را تعيين ميكند ساخته ودر اختيار گروه بتن ساز  قرار داد .براي تعيين نسبت شن وماسه و اب  جداول و راهنماهايي موجود است ولي از  انجا كه هميشه ودر همه كارگاهها  وسايل تعيين دانه بندي شن وماسه در دست  نيست بهتر است به نتايج آ‌زمايشگاهي بيشتر تكيه شود.  

آزمايش اسلامپ

براي محاسبه افت بتن خميري ميتوان ازاين آزمايش استفاده كرد. مطابق توصيه هاي آيين نامه،اين آزمايش براي بتنهايي استفاده ميشود كه حداكثر قطر سنگدانه مصرف شده در آن برابر38ميليمتر باشد. براي هر نوع عمليات بتني، رواني و كارايي خاصي درنظر گرفته ميشود. رواني بيش از حد بتن موجب كاهش مقاومت، افزايش ترك خوردگي، مقاومت كم در برابر يخبندان و شسته شدن سطحي آن ميشود با انجام آزمايش ميتوان مقدار رواني و افت هر بتن را مشخص نمود. روش انجام آزمايش به اين ترتيب است: نمونه بتن تازه را در قالبي به شكل مخروط ناقص ريخته و آنرا با استفاده از يك ميله، متراكم ميكنيم.سپس قالب را بالا برده و بتن نشست ميكند. فاصله بين حالت اوليه و حالت تغيير شكل يافته بتن در مركز سطح بالايي آن اندازه گيري ميشود و به عنوان اسلامپ بتن درنظر گرفته ميشود.

معمولا افت و نشست بتن يكي از حالتهاي زير است:

1- افت طبيعي: با كاهش ارتفاع بتن بصورت معمولي

2- افت برشي: باكاهش ارتفاع بتن و بريده شدن كنارۀ بتني و ريزش آن(نيمي ازمخروط بتني درامتداد سطح شيبدار مي لغزد)

3- افت ريزشي: مقدار درصد افت زياد بوده و به دليل وارفتن و پخش شدن بتن ايجاد مي شود.

بتن ريزي: 

قبل از بتن ريزي بايد كليه آرماتورها با نقشه كنترل شود مخصوصا دقت  شود كه آرماتورها به همديگر با سيم آرماتور بندي بسته شده باشند و اگر جايي فراموش شده است مجددا بسته شود.فاصله ارماتورها يكنواخت باشد  زيرا اغلب اتفاق مي افتد كه فاصله بين آرماتورها يكنواخت نيست .بعضي از انها به هم چسبيده وبعضي با فاصله از همديگر قرار ميگيرند اين  موضوع باعث ميشود كه بتن نتواند كليه ميلگردها را احاطه نموده و قطعه  همگن و توپري بوجود بياورد.بايد توجه شود كه محل بتن ريزي عاري از خاك و مواد زايد باشد.اگر بين اتمام كار آرماتور بندي و بتن ريزي چند روز فاصله باشد  حتي ميبايد محل كار با دقت بيشتري بازديد شود ودر تمام روز بتن ريزي حتما بايد يك نفر كارگر با تجربه مدام قالبها را كنترل نموده و اثرات اضافه شدن وزن را روي آنها در نظر داشته باشد ودر موقع بروز خطر  افراد ديگر را مطلع كند.در موقع بتن ريزي بايد از رفت و امد زياد روي آرماتورها جلوگيري نمود زيرا در اينصورت در اثر وزن كارگران در آرماتورها انحناي موضعي بوجود خواهدامد . بهتر است از قسمتي كه به مركز بتن نزديك تر ميباشد شروع به بتن ريزي نمود زيرا در اين صورت رفت و امد كارگران از روي ارماتورها به حد اقل خواهد رسيد و براي انكه پاي كارگر ها در بتن تازه ريخته شده فرو نرود بايد در مسير عبور و مرور كارگر ها از تخته هايي زير پاي آنها استفاده شود.بايد مطمئن شويم كه همه گوشه هاي قالب از بتن پر شده و كرمو نمي باشد.در مورد ستونها بايد ضربه هاي يكنواختي به بدنه قالب كوبيد تا در اثر ارتعاش بوجود امده بتن در قالب بخوبي جابجا شود.در دالها و تير ها وسقفها بايد با كوبيدن مدام بتن انرا به تمام گوشه هاي قالب راهنمايي نمود و جسم تو پري بوجود اوريم در بتن ريزي با ارتفاع زياد بهتر است انرا در لايه هاي 30 سانتيمتري ريخته  و لايه را بخوبي كوبيدو بعد لايه بعدي را بريزيم.در موقع بتن ريزي هاي با ارتفاع زياد مانند ديوارها و سدها چنانچه اب اضافي بتن بالا بيايد بايد بتن بعدي را قدري خشك تر ريخت تا اين اب جمع شود.تا انجا كه ممكن است بهتر است كه بتن ريزي بدون وقفه انجام گيرد تا موقع سخت شدن يكپارچه باشد ولي گاهي مجبور هستيم كه بتن ريزي را تعطيل نموده  و كار را در روز بعد شروع كنيم كه در چنين مواقعي بايد محل قطع بتن  حتما با نظر مهندس كارگاه انجام شود. براي انجام بتن ريزي در اين پروژه ابتدا همه مصالح مورد نياز كه عبارت بودند از چند كاميون نخودی و بادامی و ماسه شسته براي اجراي بتن ريزي به محل كارگاه  اورده شد البته سيمان پاكتي نيز از قبل اماده شده بود. يك منبع اب نيز براي استفاده در بتن سازي به محل كارگاه اورده شد.براي مخلوط كردن بتن نيز از دستگاهي بنام ميكسر استفاده ميكردندو طريقه ريختن مصالح در ان به اين روش بود كه ابتدا 1 پيمانه سيمان و 2پيمانه ماسه  و1 پيمانه شن و در حدود 5/1 پيمانه اب را در دستگاه ميريختند و در حدود   5/1 دقيقه تمامي مصالح مخلوط ميشد..يك ساعت قبل از بتن ريزي سطح پي سنگي را اب پاشي كردند و سپس راه مناسب براي عبور فرغونها اماده كردند و دستگاه بتونير يا ميكسررا روشن كردند اين دستگاه توسط يك كارگر ماهر هدايت ميشد كه اين كارگر اب مورد نياز در  بتن را درون دستگاه ميريخت وبا اهرمي كه در دست داشت بتن اماده شده را  درون فرغون ها ميزيخت.از ابتداي شروع بتن ريزي همه كارها را مهندس كارگاه تقسيم بندي كرد بطوري كه دو نفر مسئول ريختن مصالح در دستگاه ميكسر بودند و يك نفر نيز مسئول هدايت دستگاه بود. دو نفر ديگر نيز مصالح را با فرغون به محل قالب ها انتقال ميدادند ودر انجا استادكار محل خالي كردن بتن در قالب ها را نشان ميداد انها نيز به اهستگي بتن را درون قالب ميريختند.بتن درون قالبها بوسيله يك نفر كارگر ويبره ميشد بدين طريق كه با كوبيدن ضرباتي به پشت قالب ها بتن را به همه قسمتهاي قالب هدايت ميكرد.البته سطح قالب بتن نيز بوسيله ماله كشي صاف و هموار ميشد.

 

دره های خشک آنتارتیکا

جزیره سوکوترا

سطح زمين آن بسيارشيب دار است به صورتي که شما فکر مي کند به سياره ديگري رفته ايد يا به زمان هاي دور تاريخي مسافرت کرديده ايد . جزيره سوکوترا يکي از 4 جزيره است که از لحاظ جغرافيايي درانزوايي از قاره خشک آفريقا قراردارد که قدمت آن به 6تا7 ميليون سال مي رسد همانند جزيره گالاپاگوس . بيش از 700 گونه نادر گياهي و جانوري دراين منطقه يافت مي شود که يک سوم مملو از جانداران همگي بومي هستند .

معادن روباز ريوتينتو

اگر دلتان مي خواهد يك منظره از كره ماه ببينيد، لازم نيست سوار سفينه فضايي شويد و براي ديدن آن كلي هزينه كنيد، كافي است به اروپا برويد. جايي در اسپانيا وجود دارد كه تصاوير سوررئال آن مناظر كره ماه را تداعي مي کند؛ «معادن روبازريوتينتو ». البته اين معادن تنها جذابيت اين منطقه نيستند. در نزديكي آنها، رودخانه ای با آب قرمزجريان دارد كه خود يك چش مانداز جذاب استميان چشم انداز جذاب ديگر. اين رودخانه اسيدي، با PH بين 7/ 1 تا 5/ 2 فلزات سنگين زيادي را درخود جاي داده است.

---

درياچه كليلوك

درياچه كليلوك آنقدرجذاب و عجيب است كه مي توان تصور كرد متعلق به كره زمين نيست. اين درياچه پر از فلزات سنگين است و تابش آفتاب داغ تابستانی و تبخیر آب آن، بلورهايي از این مواد معدني و فلزات را به وجود مي آورد كه در گودال هاي كوچك، نور را در رنگ هاي سبز و آبي بازتاب مي دهند .اين درياچه يكي از بزرگترين ذخاير مواد معدني مانند سولفات هاي سديم، كلسيم و پتاسيم، همچنين هشت نوع فلز سنگين مانند نقره و تیتانیوم.

---

دره ماه در برزیل

از اسمي كه بر آن گذاشته اند پيداست اين سرزمين بايد جايي باشد شبيه به ماه. جايي كه فرسايش ناشي از آب، صخره ها و گودال هایي را در جنگل به وجود آورده است که از کوارتز تشکیل شده اند.

---

سالار دي يويوني در بوليوي

جايي در آمريكاي لاتين وجود دارد كه انگار زميني نيست؛ Salar De Uyuni در بوليوي. آنها كه اين منطقه را ديده اند مي گويند يكي از تماشايي ترين چشم اندازهاي جهان است. اما دليل اين جذابيت احتمالا كنار هم قرار گرفتن مواردي است مانند اتشفشان های فعال، بیابان نمک.

---

دریاچه خون در ژاپن

---

 

Shilin، يا صخره هاي جنگلي در چين، صخره هايي آهكي هستند كه توسط آب فرسايش يافته و تشکیل شده اند.

---

گودال The Richard Structure

جايي در كشور موريتاني، گودالي وجود دارد كه گفته مي شود در اثر برخورد يك شهاب سنگ به وجود آمده است.
گودال The Richard Structure ، با قطري در حدود 30 مايل، از فضا قابل رويت است. اين گودال در جنوب غربي صحراي ساهارا قرار دارد.

---

غارهاي يخي اتريش

دانشجویان محترمی که واحد های درسی مهندسی پی ومکانیک خاک که در دانشگاه لامعی و دانشگاه آزاداسلامی با اینجانب عبدالعظیم محسنی اندارگلی دارند می توانند مقالات علمی به عنوان پروژه تحقیقاتی ازطریق ایمیل  az472005@yahoo.com ارسال نمایند.

گودبرداری

گود برداری:
بعد از پیاده کردن نقشه و کنترل آن در صورت لزوم اقدام به گود برداری می نمایند. در کلیه ساختمانهایی که تمام یا قسمتی از بنا پایینتر از سطح طبیعی زمین احداث می شود باید گود برداری انجام شود .
گاهی ممکن است عمق گود برداری به چندین متر برسد . گود برداری معمولاً با وسایلی مانند بیل مکانیکی ویا لودر ودر صورت محدودیت زمین و یا عدم دسترسی به ماشین آلات از وسایل دستی مانند بیل و کلنگ و فرغون و در عمق زیاد یا منطقه وسیع مثل پارکینگ های زیر زمینی ، انبارهای بزرگ زیر زمینی و غیره با کمک سایر ماشین آلات ساختمانی انجام می گیرد . گود برداری در زمین ها به دو صورت نامحدود و محدود انجام می شود .
گود برداری در زمین های نا محدود :
منظور از زمین های نا محدود ، زمین نسبتا وسیعی است که اطراف آن هیچ گونه ساختمانی نباشد . برای گود برداری این گونه زمین ها از ماشین آلاتی مانند بیل مکانیکی ،لودر ، و ... استفاده می شود و خاک با شیب متناسب برداشته می شود . خاک های حاصل از گود برداری با کامیون به خارج از ساختمان حمل میشود . چنانچه عمق گود برداری نسبتا زیاد باشد گود برداری در لایه های مختلف و به تدریج انجام میگیرد تا به عمق زمین پیش بینی شده برسد .

شیب دیوارهای محل گود برداری شده :

برای جلوگیری از ریزش دیوارهای محل گود برداری شده به داخل گود ، معمولا دیوارهای کناری حاصل از خاکبرداری یا تراشه های اطراف باید دارای شیب ملایمی باشد . اندازه زاویه شیب به نوع خاک محل گود

 

 

 

 

 

برداری دارد هر قدر خاک محل سست تر و قابل ریزش تر باشد اندازه زاویه این شیب بزرگتر خواهد شد .
برای جلوگیری از هزینه اضافی میتوان با قالب بندی دیواره های محل گود برداری از زاویه شیب کوچکتری استفاده نمود .

گود برداری در زمین های محدود :

منظور از زمین محدود ، زمین نسبتا کوچکی است که اطراف آن ساخته شده باشد . در این زمین ها هنگام گود برداری ، چنانچه گود برداری از سطح پی زمین همسایه پایینتر باشد برای جلوگیری از فشار c

 

پی کنی :
پی کنی در ساختمان به دو منظور صورت می گیرد :
1) دسترسی به زمین سخت و مقاوم ، زیرا بارهای ساختمان نهایتا به زمین منتقل می شود در نتیجه زمین زیر پی باید مطمئن باشد و نشست نکند .
2) برای محافظت پی ساختمان و جلوگیری از اثرات جوی مانند یخ زدگی و نیروهای جانبی پس از پیاده کردن نقشه روی زمین ، شروع به پی کنی می کنیم .
پی کنی در زمینهایی که از نظر جنس و مقاومت زمین و نیز وجود آبهای سطحی و عمقی با هم تفاوت دارند ، فرق می کند .
ابعاد پی کنی به ابعاد و عمق پی کنی به ارتفاع پی و شرایط اقلیمی بستگی دارد . یعنی در مناطقی که در زمستان آب و هوای خیلی سرد

 

 

 

 

 

دارند و یا بارندگی زیاد می شود و خطر یخ زدگی برای پی وجود دارد ، عمق پی را بیشتر از مناطق معتدل و گرمسیر در نظر می گیرند و به هر حال در هر نوع آب و هوایی عمق پی کنی نباید کمتر از 50 سانتیمتر باشد .

پی کنی در انواع زمین ها :

1)پی کنی در زمینهای دج :
عمق پی در اینگونه زمینها معمولا بین 80 تا 100 سانتیمتر و در بعضی موارد 120 سانتیمتر است . پی کنی در زمینهای دج نسبتا آسان بوده و خطر ریزش به خصوص در مورد عمقهای معمولی بسیار کم است . اضافی عرض پی برای کفراژ ( قالب – بندی ) ، در این نوع زمین حدود 15 سانتیمتر در هر طرف است .

2) پی کنی در زمینهای ماسه ای :
چون عمل پی کنی در اینگونه زمینها همیشه با خطر ریزش روبروست به خصوص اگر زمین مزبور خشک باشد ، چنانچه دارای عمق کم بوده و از طرفی شدت ریزش در آن زیاد نباشد . اصولی ترین و در عین حال ساده ترین روش برای جلوگیری از احتمال ریزش خاک هنگام پی کنی است که پی با گونه های شیب دار کنده شود . زاویه شیب بر حسب شدت ریزش تا 45 درجه متغیر خواهد بود . لکن چنانچه شدت ریزش بسیار زیاد و عمق پی نیز نسبتا زیاد باشد ، پی کنی با شیب نه عملی است و نه مقرون به صرفه . در چنین مواردی لازم است که گونه های پی را با چوب بست و با قالب بندی مهار کرد . برای این کار الوارهایی به ابعاد 5*30*40 سانتیمتر در طرفین پی واداشته و به کمک تیرکهای چوبی یا چهار تراش و با بهره گیری از گوه های چوبی الوارها مهار می شود .
پی کنی در زمینهای رسی خشک نیز همانند زمینهای ماسه ای است لکن زاویه شیب پی کنی آن در حدود 37 – 25 درجه خواهد بود که این

 

 

 

 

 

اختلاف شیب نسبت به زمین های ماسه ای به علت چسبندگی دانه های خاک رسی است .

3) پی کنی در زمینهای سنگی :
پی کنی در اینگونه زمینهای مشکل و انجام آن با وسایل دستی از قبیل بیل و کلنگ امکان پذیر نیست . پی کنی در زمینهای سنگی با ماشین آلات مکانیکی و مته های کمپرسوری انجام می گیرد که در نتیجه هزینه آن سنگین خواهد بود .
عمق پی در زمینهای سنگی در مناطق سردسیری حداقل 75 سانتیمتر است لکن در مناطق گرمسیری می توان حداقل عمق را تا 50 سانتیمتر تقلیل داد .
شاید فکر کنیم زمین سنگی امکان دارد زمین سنگی فوق العاده مقاوم باشد ، در این صورت ساختمان نیاز به پی نخواهد داشت . چنین فکری اساسا اشتباه است ، زیرا عدم پی در ساختمان باعث ناپایدار شدن بنا گردیده و با کمترین نیروی جانبی به ویژه زلزله های خفیف شروع به حرکت خواهد کرد . لکن وجود پی باعث تنگ افتادن ساختمان در زمین شده و از حرکت بنا جلوگیری می کند .

4) پی کنی در زمینهای شیبدار :
زمین ساختمانی مسطح به ندرت یافت می شود و بنابراین پیش از شروع هر کار ساختمانی باید محل ساختمان را تسطیح کرد . برای این منظور از سه روش می توان استفاده کرد و اغلب روشی به کار گرفته می شود که از نظر اقتصادی مقرون به صرفه تر باشد .

الف ) خاک برداری و خاک ریزی
ب ) خاک برداری
ج ) خاک ریزی

 

 

 

 

 

الف ) خاک برداری و خاک ریزی :
این روش بسیار معمول و متداول است ، زیرا باعث کاهش هزینه می شود .

ب ) خاک برداری :
برای تسطیح ، کلیه ی خاکهای اضافی برداشته شده و به محلی خارج از ساختمان برده می شود که این روش هزینه حمل خاک را به دنبال خواهد داشت ولی چون به زمین دست نخورده می رسیم ، کاری اصولی است .

ج ) خاک ریزی :
این روش توصیه نمی شود ، زیرا زمین را با خاک دستی پر کرده ایم ولی چنانچه مجبور باشیم باید با خاک مرغوب که دارای تراکم و دانه بندی مناسب و مقاومت مطلوب هست عمل خاک ریزی را طبق اصول فنی ، با رعایت مرطوب کردن و غلتک زدن خاک در لایه های مختلف انجام دهیم که مقدار تراکم و مقاومت خاک باید به تایید آزمایشگاههای مکانیک خاک برسد .

تعریف پی:
مجموعه ای از بخش های سازه و خاک در تماس با آن که انتقال بار بین سازه و زمین از طریق آن صورت می پذیرد.

ابعاد پی
عرض.طول و عمق پی ها کاملآ بستگی به وزن ساختمان و قدرت خاک محل عمل ساختمان دارد. در ساختمان های بزرگ قبل از شروع کار به وسیله آزمایشات مکانیک خاک قدرت مجاز عملی زمین را تعیین نموده و از روی آن و مهندس محاسب از روی آن ابعاد پی را تعیین می کند.ولی در ساختمان های کوچک در اغلب مواقع قدرت مجاز عملی زمین با مشاهده خاک پی و دیدن طبقات آن و طرز قرار گرفتن دانه ها

 

 

 

 

 

 

بر روی همدیگر و یا ضربه زدن به وسیله کلنگ به محل پی قابل تشخیص می باشد.

انواع پی :
پی ها را نسبت به نوع مصالح و سیستم ساخت آن می توان به دو گروه تقسیم کرد : گروه اول شامل انواع پی از نظر نوع مصالح آن مانند پی های سنگی ، آجری ، شفته ای ، بتنی ، گروه دوم شامل انواع پی از نظر سیستم ساخت آن مثل : : پی های تکی ، نواری ، صفحه ای ، پی مشترک و پی های کلاف شده می باشد .

1)  پی سنگی :
این پی از سنگ های طبیعی و در مناطقی که سنگ ارزان در دست رس باشد ساخته می شود سنگی که در برای این گونه پی ها انتخاب می گردد باید سالم ( نپوسیده ) بوده و از انواع سنگ های لاشه شکسته باشد سنگ های قلوهای به علت صیقلی و مدور بودن آن برای بی سازی مناسب نمی باشد زیرا حالت ناپایدار به پی می دهد . سطح پی سازی با سنگ باید از دیوار هایی که روی آن قرار دارد وسیع تر و از هر طرف دیوار حداقل 15 سانتیمتر عنوان ریشه گسترش داشته باشد . پی سازی با سنگ با دو نوع ملات صورت می گیرد . چناچه بار و فشار کم باشد ملات سنگ ها را از نوع گل آهک و چنانچه بار زیاد باشد ملات ماسه سیمان انتخاب می شود و استفاده از ملات ماسه سیمان ، ماسه و آهک و یا ملات باشد و از پی های سنگی فقط و ساختمانهای یک طبقه . پی دیوارهای محوطه استفاده می شود .

2) پی آجری :
از پی های آجری در مواقعی استفاده می کنند که ساختمان کوچک و باروارده نیز کم باشد در ضمن از پی های سنگی نیز
به علت گرانی و کمیابی سنگ نتوان استفاده کرد این پی نیز مانند پی های سنگی بایستی دارای ریشه ای به اندازه 15 تا 20 سانتی متر از

 

 

 

 

 

طرفین دیوار روی آن باشد برای این منظور است که عرض پی کنی نیز 30 تا 40 سانتی متر از عرض دیوار بیشتر باشد این مقدار اضافه عرض همچنین عمل آجر چینی در داخل پی را آسان تر می نماید چون زاویه پخش بار در پی عالی آجری در حدود 60 درجه می باشد برای صرفه جویی در مصرف آجر بهتر است آن را به شکل پلکانی در آورد .

3) پی شفته ای :
ساده ترین و در عین حال ابتدایی ترین پی سازی برای ساختمان کوچک 2 یا 3 طبقه آجری است . شفته خمیری است از مخلوط خاک ، آب ، شن و گردآهک که در هر متر مکعب خاک آن بن 200 تا 250 کیلو گرم آهک به کار می رود . گاهی نیز بنابر لزوم مقداری پاره سنگ به آن می افزایند . طریقه شفته ریزی بدین صورت است که شفته را در پی ریخته و پس از آنکه شفته به حدود 20 یا 30 سانتی متر رسید آن را در یک سطح افقی هموار می کنند و یک روز آن را به حالت خود می گذارند . تا آبش در اثر تبخیر یا جذب کاهش باید ( اصطلاحا دونم شود ) سپس آن را با وزنه ی سنگینی ( تخماق ) می کوبند تا کاملا متراکم گردد . مجددا به همان ارتفاع شفته ریزی انجام گرفته و تا پر شدن پی همچنان ادامه می یابد .

4) پی بتنی :
بتن را می توان یکی از مقاومترین و مستحکم ترین سنگ های مصنوعی دانست . لذا پی هایی که با بتون ساخته می شود ، بهترین پی در کارهای ساختمان به شمار می آیند . امروزه توصیه می شود . که پی کلیه ی ساختمانها را با بتون مسلح بسازند به خصوص در مناطق زلزله خیزی نظیر شهر های جنوب خراسان ، دامنه های سلسله ی جبال البرز ، قزوین حتی برای ساختمان سبک و یک طبقه نیز پی های بتونی از نوع نواری آن بسیار مناسب خواهد بود . زاویه ی پخش بار در پی های بتنی بین 30 تا 45 درجه می باشد . لذا می توان این گونه پی ها را

 

 

 

 

 

پلکانی یا به صورت هرم ناقص ( سومل ) ساخت و از مصرف اضافی بتن صرفه جویی نمود . پی سازی با بتن بدین طریق انجام می گیرد که ابتدا کف پی را به اندازه تقریبی 10 سانتی متر بتن کم سیمان با نام مکر می ریزند . که سطح خاک و بتن اصلی را از هم جدا کرده و همچنین سطح پی را جهت بتن ریزی اصلی تراز نمایند . سپس روی بتن مگر داخل پی را با تخته قالب بندی می کنند و پس از آماده شدن قالب بتن ساخته شده را داخل قالب ریخته و خوب می کوبند ویبرا تور ( لرزاننده  به آن ارزش می دهند . )
تا بتون اصطلاحا جا بیفتد یعنی دانه های شن ماسه در بتون عمل جایگیری را کاملا انجام دهند و متراکم گردند . بارگذاری روی پی های بتنی بایستی حداقلهفت روز پس از پی ریزی انجام می گیرد . ضمنا باید توجه داشت ، چنانچه بتون از نوع مسلح باشد ، باید ابتدا میلگرد در قالب جاسازی شده ، سپس بتن ریزی صورت گیرد ، از این پی شفته در ساختمان های اسکلت فلزی استفاده می شود .

5) پی های نقطه ای
برای ساختمانهایی که بار آن ها به صورت متمرکز (نقطه ای)به زمین منتقل می شود ساخته میگردد مانند ساختمان های فلزی یا ساختمان های بتونی

لایه های پی های نقطه ای:
1) زمین مناسب
2) بتن مگر
3) میلگرد های کف پی
4) بتن اصلی
5) صفحه زیر ستون(در ساختمانهای اسکلت فلزی)

 

 

 

 

 

 

6) پی های نواری
این پی ها معمولا در ساختمان های آجری مورد استفاده قرار می گیرد. حداکثر عمق پی های نواری در حدود 50 و عرض پی قدری بزرگتر از عرض دیوار روی آن می باشد.

لایه های پی های نواری به ترتیب از پایین به بالا
1) شفته ریزی
2) کرسی چینی
3) شناز
4) ملات ماسه سیمان برای ایزولاسیون رطوبتی
5) قیر گونی
6) ملات ماسه سیمان برای پوشش روی قیر گونی
7) دیوار چینی اصلی

7) پی های گسترده
به پی هایی اطلاق می شود که بار چند ستون یا دیوار را که در ردیف ها یا امتداد های مختلف قرار دارند به زمین منتقل می نمایند. پی گستره ممکن است به شکل دال مجموعه تیر_دال و... ساخته شود.
باید توجه کرد که در بندر عباس با توجه به گرمای هوا باید 3الی4 ساعت بعد از ریختن بتن فونداسیون آبدهی بتن آغاز شود و بتن ریزی بعد از ظهر انجام گیرد.
در صورت که بتن ریزی در صبح زود تا قبل از ساعت 10 صبح انجام گیرد دمای بتن را با خنک کردن آب مصرفی بتن .به کار بردن سیمان مناسب با حرارت زدایی کم. پایین نگه داشتن دمای سیمان با نگهداری سیمان در سیلو های عایق بندی شده.
کاهش دمای مصالح سنگی با انبار کردن آنها و یا آب پاشی یا دمیدن هوای سرد به آنها و نگهداری ابزار و ماشین آلات تهیه و حمل مخلوط بتن در سایه و یا آب پاشی به آنها پایین تر از 32 درجه آورد.

 

 

 

 

لازم به ذکر است حداقل سیمان یا مواد سیمانی در مناطق ساحلی خلیج فارس 350kg/mو حداکثر آن 425kg/m بتن می باشد.
مقدار کلرید های مصرفی در بتن مسلح باید کمتر از 500 قسمت در میلیون باشد.میزان کل کلرید قابل حل در آب بتن سخت شده 28 روزه نیز باید مطابق آیین نامه مقررات ملی ساختمان باشد.

8) پی صفحه ای :
( رادیوژنرال ) ، در مواردی استفاده می شود که بارهای وارده از ساختمان بسیار بوده (بار آسمان خراش ها ) و یا مقاومت زمین تا قدری کم باشد . که جهت انتقال بار به خاک تمام سطح زیر ساختمان مورد لزوم قرار گیرد . پی صفحه ای به صورت یک پارچه از بتن آرمه در سر تا سر زیر ساختمان ساخته می شود که میله ی ستون ها و دیوار بر روی آن قرار می کیرد . در بعضی مواقع که بار بسیار زیاد باشد . سطح پی را بزرگ تر از سطح ساختمان روی آن می سازد تا پخش فشار در سطح بزرگتری انجام پذیرد .
پی های صفحه ای به صورت مختلف ساخته مکی شود و مانند پی صفحه ای ساده صفحه با دیوار محیطی ، صفحه ای با تیر صفحه ای با دیوار بتنی در یک جهت – صفحه ای با دیوار بتنی در دو جهت و پی های سلولی .

9) پی های مشترک :
هر گاه برای دو و یا چند ستون یک پی ساخته شود پی را مشترک گویند

 

. پی مشترک وقتی مورد استفاده قرار می گیرد که :
1) فاصله پی ها از یکدیگر کم بوده و یا طوری باشد که سطح پی ها ، یکدیگر را بپوشانند .
2) یکی از پی ها در کنار زمین همسایه قرار گرفته باشد .
3) وقتی که به علت طول زیاد یک بنا مجبور باشیم ساختمان را درز انبساط ( ژوئن ) بسازیم . در این صورت برای ستون های مجاور درز

 

 

 

 

 

انبساط پی مشترک در نظر می گیرد . چنانچه برای در پی بار های مختلف خواسته باشیم پی مشترک طرح نمائیم . پی مزبور به شکل ذوزنقه ای خواهد که تا عده ی کوچک در طرف بار کمتر و قاعده بزرگ آن در جهت باریستنر باشد .

10) پی باسکولی :
برای جلوگیری از چرخش فونداسیون و تیر و در کنار دیوار همسایه از فونداسیون باسکولی یا استواپییم استفاده می شود

11) پی های کلاف شده :
اتصال دو پی فنرو توسط شناژ ( بتن آرمه ) را پی کلاف شده می نامند . در مناطق زلزله خیز بهترین نوع پی نوع پی برای ساختمانهای مسکونی معمولی به حساب می آید . در حالتی که ضخامت شفاژ از ارتفاع پی کمتر باشد ، به دو صورت اتصال صورت می گیرد :
الف : سطح بالایی شناژ و سطح بالایی پی در یک امتداد قرار می گیرد .
ب : سطح زیر شناژ با سطح زیر پی در یک امتداد قرار می گیرد .

پیاده کردن نقشه

پاک سازی و تسطیح زمین:

قبل از پیاده کردن نقشه باید عملیات تسطیح و پاک سازی محل ساختمان را انجام دهیم . این عملیات شامل تخریب بناهای موجود وغیر قابل استفاده ریشه کنی بوته ها و درختان تمیز کردن نخاله ها و سنگ و کلوخ است . تخریب ساختمانها کاری تخصصی است و باید توسط افرادی که در این کار مهارت دارند انجام شود . ریشه کنی درختان را می توان توسط ابزارهای دستی یا مکانیکی انجام داد . بریدن درختان بزرگ را باید به افراد ماهر واگذار کرد . محل ساختمان باید کاملاً از چمن و دیگر نباتات پاکسازی شود این عمل در واقع برای پاکسازی خاک صورت میگیرد . چون ممکن است حدود 30 سانتیمتر از خاک

 

 

 

 

 

 

سطحی شامل گیاهان زنده و نباتات باشد در نتیجه خاک سطحی سست شده و به آسانی فشرده میشود که این خاک برای ساختمان سازی مناسب

نیست . پس این خاک باید با ماشین آلات خاک برداری یا با وسایل دستی ساده مانند بیل و فرغون برداشته و به محل مناسبی حمل شود . در ضمن چنانچه سطح زمین نا صاف باشد باید با گریدر و یا با وسایل دستی تسطیح و خاکهای اضافی به محل دیگری برده شود .

پیاده کردن نقشه و هدف آن :
پس از اینکه مراحل مطالعه و طراحی هر طرح ساختمانی به پایان رسید و نقشه آن آماده شد ، باید برای شروع عملیات ساختمانی ، موقعیت و محل دقیق آن روی زمین مشخص شود . منظور از پیاده کردن نقشه ، مشخص کردن گوشه ها ، و محور ها و اضلاع طرح بر روی زمین است که به وسیله مترکشی یا دوربین های نقشه برداری تعیین ، میخ کوبی و سپس رنگریزی می شود .
به بیان دیگر ، پیاده کردن نقشه بر روی زمین مرحله ای بین طرح و شرع عملیات ساختمانی است . نکته بسیار مهم اینکه عمل پیاده کردن نقشه باید کنترل شود یعنی پس از میخ کوبی گوشه ها و تعیین محورها و قبل از رنگریزی باید با اندازه گیری مجدد اضلاع و زوایا ، از درستی آنها مطمئن شد . در غیر اینصورت باید نسبت به اصلاح آنها اقدام شود . در مورد اهمیت کنترل و پیاده کردن نقشه باید متذکر شد که اگر محل ساختمان یا ارتفاع کف آندرست مشخص نشده باشد ، زمان و هزینه های انجام شده ی عملیات ساختمانی ، به هدر رفته و خسارات سنگین در بر خواهد داشت ، در صورتی که با صرف وقت کم برای کنترل عملیات پیاده کردن ، که کاری بسیار ساده است می توان از زیانهای مادی و اتلاف وقت جلوگیری کرد .پیاده کردن نقشه یک ساختمان با ابزار ساده مانند متر و ابزار دقیق مانند دوربین نقشه برداری و متر امکان پذیر است .

تقسیم بندی زمینها از نظر مقاومت در مقابل بار ساختمان

بطور کلی زمینها به چند دسته تقسیم می شوند :

الف ـ زمینهای خاکریزی شده ( زمینهای خاک دستی:( مانند بعضی از اراضی شمال تهران و خندق های پر شده که همه بوسیله خاک دستی پر شده اند ، مقاومت این زمینها بسیار کم بوده و قدرت مجاز آنها در حدود 80 گرم بر سانتی متر مربع می باشد . این زمینها بدون پی سازی های ویژه مانند شمع کوبی و غیره به هیچ وجه برای ساختمان مناسب نیستند .

ب ـ زمینهای ماسه ای : مانند زمینهای سواحل دریا ، این زمینها برای ساختمانهای سبک مناسب هستند و در حدود 1 تا 2/1 کیلوگرم بر هر سانتی متر مربع بار تحمل می نمایند و در بعضی از انواع زمینهای سواحل دریا که ماسه ای بوده و به کل فاقد خاکهای چسبنده می باشد (خاک رس) بیش از 500 گرم بار تحمل نمی کنند . در این گونه زمینها نیز باید برای ساختمانهای سبک طبق شرایط محلی پی سازی ویژه صورت بگیرد و برای ساختمانهای بزرگ ابعاد پی باید با توجه به مطالعات مکانیک خودرو و بر طبق محاسبه ساخته شود .

ج ـ زمینهای شنی : اگر این زمینها دارای دانه بندی خوب باشند به طوری که دانه های ریز فضای خالی بین دانه های درشت تر را پر نموده و تولید جسم توپر و متراکمی کرده باشد و این دانه بندی به وسیله ماده چسبنده به هم متصل باشد (خاک رس به اندازه لازم) برای ساختمان بسیار مناسب بوده و مقاومت مجاز آن در حدود 5/2 و حتی 5/3 کیلو گرم بر سانتی متر مربع می باشد به این گونه ها زمینها دج گفته می شود .

 

 

 

د ـ زمینهای رسی : این زمینها به دو دسته تقسیم می شوند :

(1 زمینهای رسي خشک: که فشاری در حدود 5/1 کیلوگرم بر سانتی متر مربع را تحمل می نمایند مانند زمینهای جنوب تهران

(2 زمینهای رسي تر (آبدار : (این زمینها به واسطه وجود آب فراوان داخل خاک دارای سستی های زیاد بوده و قدرت مجاز آن بر حسب درصد آب موجود در آن متفاوت است . باید توجه نمود که اعداد داده شده در فوق برای مقاومت مجاز زمین در خاکهای مختلف کاملاً تقریبی بوده زیرا تعیین مقاومت مجاز خاک به عوامل دیگر از قبیل آب های تحت الارضی ودرصد خاکهای چسبنده و غیره نیز بستگی دارد .

 پی های شمعی :
شمعها اعضایی از جنس فولاد ، بتن ، بتن مسلح ، و چوب می باشند که در صورت مناسب نبودن ظرفیت باربری زمین برای استفاده از شالوده های سطحی ، از آنها برای ساخت شالوده های عمیق ( شالوده های شمعی ) استفاده می شود . وقتی که لایه یا لایه های فوقانی خاک دارای قابلیت فشردگی زیاد و یا خیلی ضعیف باشند ، به طوری که نتوان از شالوده سطحی برای توزیع بار ساختمان استفاده کرد ، شالوده های شمعی برای انتقال بار به لایه تحتانی محکمتر و یا سنگ بستر مورد استفاده قرار می گیرند. وقتی که بستر سنگی و یا لایه محکمتر تحتانی در عمق معقولی از سطح زمین قرار نداشته باشد ، از شمع برای انتقال تدریجی بار استفاده میشود . در این حالت ، بیشتر مقاومت شمع از

 

 

 

 

 

طریق نیروی اصطکاک بین سطح تماس شمع و خاک ( مقاومت جلدی ) تامین میشود . اگر شمع ها تحت تاثیر نیروی افقی قرار گیرند ، در حالی که هنوز قابلیت حمل بار های قایم را دارا هستند ، می توانند به وسیله خمش ، نیرو های افقی راحمل نمایند . این وضعیت اغلب در شالوده سازه های حایل خاک که وظیفه آنها مقاومت در مقابل فشار جانبی خاک است و یا ساختمان های بلند که تحت تاثیر نیروی باد یا زلزله قرار دارند ، پیش می آید .

 

انواع شمع و مشخصات سازه اي آن ها
بر حسب شرايط تحت الارضي ، سطح آب زير زميني ، و نوع باري که بايد حمل شود ، انواع مختلفي از شمع ها در کارهاي ساختماني مورد استفاده قرار مي گيرد .
شمع ها بر حسب مصالحي که از آن ساخته مي شوند ، داراي انواع زير هستند :
1) شمع هاي فولادي
2) شمع هاي بتني
3) شمع هاي چوبي
4) شمع هاي مرکب


شمع هاي فولادي
انواع معمول شمع هاي فولادي ، شمع هاي لوله اي و شمع هاي مي باشند . شمع هاي لوله اي نيز در دو حالت انتهاي بسته و انتهاي باز به زمين کوبيده مي شوند . هر چند که از تيرآهن هاي و بال پهن نيز مي توان براي شمع کوبي استفاده کرد ، ليکن تيرآهن ها با نيمرخ به علت مساوي بودن ضخامت بال و جان معمولا ترجيح داده مي شوند . در نيم رخ هاي بال پهن و نيم رخ هاي ، ضخامت جان معمولا کوچکتر از ضخامت بال مي باشد . در خيلي از حالات ، شمع هاي لوله اي بعد از کوبيده شدن با بتن پر مي شوند .

 

 

شمع هاي بتني
در عمل ، شمع هاي بتني به دو صورت مورد استفاده قرار مي گيرند:
الف)شمع هاي پيش ساخته
ب) شمع هاي در جاريز .
شمع هاي پيش ساخته را مي توان با استفاده از ميلگرد هاي معمولي ساخت . مقطع آنها به صورت مربع يا هشت ضلعي است) . ميلگرد ها به منظور مقاوم نمودن شمع در مقابل خمش توليد شده در هنگام حمل و نقل ، بلند کردن و اعمال نيروي جانبي به شمع و همچنين افزايش مقاومت فشاري ، مورد استفاده قرار مي گيرند . شمع هاي پيش ساخته در طول مورد نظر ساخته شده و تحت شرايط مرطوب به عمل مي آيند تا به مقاومت مورد نظر برسند . پس از آن به محل کوبيدن حمل مي شوند . شمع هاي پيش ساخته را مي توان با استفاده از کابل هاي پيش تنيدگي پر مقاومت ، به صورت پيش تنيده در آورد . شمع هاي بتني در جاريز بدين صورت اجرا مي شوند که ابتدا چاهي در زمين به وسيله دست يا ماشين حفر مي شود و سپس قفس آرماتور ها درون چاه قرار داده شده و داخل آن با بتن پر مي شود . امروزه شمع هاي درجا به روش ها و انواع مختلف اجرا مي شوند و اکثر آنها در انحصار شرکت خاصي که ابداع کننده اوليه آنها مي باشد ، قرار دارند .

شمع هاي درجاريز در دو گروه اصلي جاي مي گيرند:
الف) با غلاف
ب) بدون غلاف .
هر دو گروه ميتوانند داراي نوک پهن شده (پداستال) باشند . شمع هاي درجاريز غلافدار بدين صورت اجرا مي شوند که ابتدا يک لوله فولادي به زمين کوبيده شده و پس از رسيدن به عمق مورد نظر ، مصالح داخلي آن خالي شده و داخل لوله پر از بتن مي شود . لوله را مي توان با قرار دادن يک سنبه در داخل آن کوبيد و پس از رسيدن به عمق مورد نظر ، سنبه را خارج کرد . براي سر پهن کردن شمع (ايجاد پداستال) ، پس ريختن مقداري بتن در نوک شمع ، با رها کردن وزنه از ارتفاع ، آن را

 

 

 

 

 

مي کوبند تا از طرفين پهن شود . براي اجراي شمع بدون غلاف ، ابتدا غلاف در زمين کوبيده شده و سپس همزمان با بتن ريزي در داخل غلاف ، غلاف به تدريج به بيرون کشيده مي شود


شمعهاي چوبي
شمعهاي چوبي تنه هاي درخت هاي سالم،صاف و بلند مي باشندکه شاخ وبرگ ان زرد شده و سطح آن پساز کندن پوست،به دقت تراشيده شده است. حداکثر طول اغلب شمع هاي چوبي بين 10 تا 20 متر ميباشد.چوبي که از ان به عنوان شمع استفاده مي شود بايد مستقيم،بدون درز و ترک و سالم باشد.

 

 انجمنن امريکا يي مهندسان عمران در دستورالعمل اجرايي شماره ي17(1959)،شمعهاي چوبي را به سه کلاس زير تقسيم مي کنند:

1) شمعهاي کلاس A:

اين شمعها بارهاي سنگين را حمل مي کنند. حداقل قطر سر چنين شمعهايي 350 ميليمتر(14 اينچ) مي باشد.

2) شمعهاي کلاس B:

 اين شمعها بارهاي سبک را حمل مي کنند. حداقل قطر سر اين شمعها بين 305 تا330 ميليمتر ( 12 تا 13 اينچ) مي باشد.

3) شمعهاي کلاسC :

 از اين شمعها براي کارهاي ساختماني موقت استفاده مي شود. وقتي که تمام طول شمع در داخل سفره ي آب زيرزميني قرار داشته باشد،از اين شمعها مي توان براي حمل بارهاي دائمي استفاده کرد.حداقل قطر سر اين شمعها 305 ميليمتر (12 اينچ) مي باشد.در هيچ حالتي قطر نوک شمع نبايد کمتر از 150 ميليمتر (6 اينچ) باشد.
اگر شمع چوبي در خاک کاملاً اشباع کوبيده شود،عمر آن تقريباً بي نهايت خواهد بود. ليکن در آب و هواي دريايي،شمعهاي چوبي تحت حملات ارگانيسمهاي مختلف قرار گرفته و ظرف چند ماه صدمات جدي

 

 

 

 

در آنها ظاهر مي شود. شمع چوبي در بالاي سطح آب زيرزميني،تحت حملات حشرات قرار مي گيرند. با انجام بعضي اصطلاحات،مثلاً محافظت آنها توسط روغن کروزوت،مي توان عمر آنها را افزايش داد.


شمعهاي مرکب (مختلط):
در شمعهاي مرکب،قسمتهاي فوقاني و تحتاني شمع از دو مصالح مختلف ساخته مي شوند. به عنوان مثال شمعهاي مرکب ممکن است از فولاد و بتن و يا چوب و بتن ساخته شوند. شمعهاي مختلط فولاد و بتن مرکب از قسمت تحتاني فولاد و قسمت فوقاني بتن درجا مي باشند.اين نوع شمع وقتي مورد استفاده قرار مي گيرد که طول شمع لازم براي تأمين ظرفيت باربري از ظرفيت شمع بتني در جاي ساده ***** کند. شمعهاي مختلط چوب و بتن داراي قسمت تحتاني چوبي مي باشند که به طور دائم در سفره ي آب زيرزميني قرار دارد و قسمت فوقاني آنها از بتن است.در هر صورت ايجاد وصله در محل تلاقي دو مصالح مشکل بوده و به همين علت است که شمعهاي مختلط داراي کاربرد وسيعي نمي باشند.


شمع اتکايي
اگر بستر سنگي و يا لايه ي شبيه سنگ ( خيلي متراکم) درعمق منطقي قرار داشته باشد،شمع را مي توان تا آن لايه ادامه داد در اين حالت ظرفيت باربري شمع کاملاً بستگي به ظرفيت باربري بستر سنگي در مقابل نوک شمع خواهد داشت. به همين علت به اين شمعها،اتکايي مي گويند. در چنين حالتي با توجه به معلوم بودن عمق بستر سنگي از روي گمانه هاي حفر شده،تعيين طول شمع کار چندان مشکلي نخواهد بود.اگر به عوض بستر سنگي،يک لايه ي سخت و نسبتاً متراکم درعمق منطقي قرار داشته باشد،شمع را مي توان چند متر در لايه سخت ادامه دارد

شمع اصطکاکي
در صورتي که عمق بستر سنگي يا لايه ي شبيه به سنگ زياد باشد،طول لازم براي شمع اتکايي غيراقتصادي خواهد شد.در چنين شرايطي مطابق شکل 8-6-پ شمع به عمق مناسبي در لايه ي نرم فوقاني بدون اينکه به لايه ي سخت برسد،کوبيده مي شود.انتخاب نام اصطکاکي براي اين شمعها،ازآنجا ناشي مي شود که اکثر مقاومت آنها به وسيله ي اصطکاک جدار تأمين مي شود.البته اين اسم بعضي مواقع مي تواند گمراه کننده باشد،زيرا مقاومت شمعهايي که در لايه ي رسي کوبيده مي شوند،بستگي به چسبندگي بين جدار شمع و رس دارد.
طول لازم براي شمع اصطکاکي بستگي به مقاومت برشي خاک،بار وارده،و اندازه ي شمع دارد.براي تعيين طول لازم شمع،احتياج به درک خوبي از اندرکنش خاک - شمع، قضاوت مهندسي،و تجربه است.


شمع تراکمي
در بعضي موارد خاص،شمعها بدين منظور در لايه هاي دانه اي کوبيده مي شوند که تراکم خوبي در لايه ي سطحي خاک به وجود آيد.اين شمعها به شمعهاي تراکمي موسوم هستند.

طول شمعهاي تراکمي به عوامل زير بستگي دارد:
الف: تراکم نسبي خاک قبل از تراکم
ب: تراکم نسبي مورد نياز بعد از تراکم
پ: عمق لازم براي تراکم
شمعهاي تراکمي معمولاً کوتاه هستند،ليکن براي تعيين طول مناسبي براي آنها،بعضي آزمايشهاي صحرايي لازم است.


پايه هاي عميق و شالوده هاي صندوقه اي
پا يه هاي عميق وشالوده هاي صندوقه اي در واقع شمعهاي بتني در

 

 

 

 

 

جاريزي مي باشند که قطر آنها بزرگتر از حدود 750ميليمتر است و مي تواند مسلح يا غير مسلح،با و يا بدون پد استال (کوره) باشند.
پايه ي عميق نوعي شمع بتني با قطربزرگ است که براي اجراي آن ابتدا يک چاه در زمين حفر و سپس قفسه ي آرماتور به داخل آن هدايت شده (در صورت مسلح بودن) ودست آخر درون آنت با بتن پر ميشود. بسته به شرايط خاک، براي جلوگيري از ريزش جدار چاه،ممکن است غلاف و يا سپر فلزي به کار گرفته شود.قطر سوراخ پايه ي عميق معمولاً آنقدر بزرگ است که فردي براي بازرسي بتواند وارد آن شود.

استفاده از پايه هاي عميق معمولاً داراي مزاياي زير است:
1) يک پايه ي عميق به تنهايي مي تواند جايگزين چند شمع گردد و در نتيجه نياز به استفاده از کلاهک سر شمع نيز ازبين برود.

2) در نهشته هاي ماسه اي و شني متراکم،استفاده از پايه هاي عميق به مراتب آسانترازشمعکوبي است.

3) در نتيجه ي ارتعاش حاصله،شمعکوبي مي تواند ساختمانهاي مجاور را به مخاطره اندازد.در حالي که در اجراي پايه هاي عميق چنين خطري در ميان نيست.

4) شمعکوبي در زمينهاي رسي مي تواند باعث تورم خاک و يا حرکت جانبي شمعهاي کوبيده شده از قبل گردد.پايه هاي عميق چنين عوارضي در بر ندارند.

5) در هنگام اجراي پايه هاي عميق هيچگونه سر و صدا که در کوبيدن شمع توليد مي شود،وجود ندارد.

6) با توجه به اين که مکان پهن کردن نوک پايه ي عميق وجود دارد (ايجاد کوره)،پايه هاي عميق مي توانند مقاومت کششي قابل ملاحظه اي در مقابل نيروهاي بر کنش از خود نشان دهند.

7) در پايه هاي عميق امکان بررسي چشمي وضعيت جداره ها و همچنين کف چاه که مقاومت نوک پايه را تأمين مي نمايد،وجود دارد.

8) پايه هاي عميق به علت قطر بزرگتر،داراي مقاومت بيشتري در مقابل بارهاي جانبي در مقايسه با شمعها مي باشند.

 

 

در کنار مزاياي فوق،استفاده از پايه هاي عميق،معايب چندي نيز دارد.به عنوان مثال بتن ريزي پايه هاي عميق احتياج به نظارت دقيق دارد.در آب و هواي نامناسب ممکن است اجراي عمليات بتن ريزي به تعويق بيافتد.همچنين همانند ترانشه هاي مهار شده،خاکبرداري عميق براي پايه ها،ممکن است باعث نشست زمين هاي اطراف و در نتيجه خسارت به ساختماني مجاور پايه شود.
مراد از شالوده ي صندوقه اي،شالوده اي مي باشد که در يک محيط تر،نظير رودخانه،درياچه و يا سواحل دريا اجرا مي شود.براي ايجاد شالوده ي صندوقه اي،يک شفت توخالي و يا صندوقه درمحل مورد نظر درزمين مستغرق مي شود تا به لايه ي محکمي که قراراست شالوده درآن ساخته شود،برسد.براي اينکه عمل فرورفتن صندوقه درزمين هاي نرم سهل ترشود،يک لبه ي برنده در قسمت تحتاني صندوقه تعبييه ميگردد.بعد از قرار گرفتن لبه ي تحتاني در روي لايه ي محکم،مصالح داخل صندوقه خالي شده و بعد از قرار دادن قفسه ي آرماتوردر داخل صندوقه،داخل آن بتن ريزي مي شود.پايه هاي مياني و کناريپلها،ديوارهاي ساحلي،و سازه هاي حفاظت ساحلي،را مي توان بر روي پايه هاي صندوقه اي قرارداد.


زمين مناسب
زمين مناسب زميني است که قدرت مجاز آن تاب تحمل وزن ساختمان را داشته باشد.

بتن مگر
مقدار سيمان در اين بتن معمولآ 150kg/mاست

 

 

در پي هاي نقطه اي بتن مگر به دو دليل مورد استفاده قرار مي گيرد:

الف)براي جلوگيري از تماس مستقيم بتن اصلي پي با خاک.
ب)براي رگلاژ .
ضخامت بتن مگر در حدود 10cmمي باشد و کفراژ از روي بتن مگر آغاز مي شود.

ميلگردهاي کف پي
اصولآ بتن در مقابل نيروهاي کششي ضعيف بوده و در محل تارهاي کششي ترکهايي در آن ايجاد مي شود لذا براي جلوگيري از ترکيدن بتن در محل تارهاي کششي ميلگرد هاي فولادي قرار مي دهند.
تارهاي کششي در پي هاي نقطه اي در کف پي بوده و ميلگرد ها را در دو جهت به صورت مشبک (در حدود 5سانتيمتر بالاتر از کف)روي بتن مگر قرار مي دهند.فاصله اين مليگرد ها از روي بتن مگر بستگي به محل اطراف پي. شرايط آب و هوايي و نوع ساختمان دارد و اصطلاحا به آن کاور مي گويند.
در اکثر ساختمان هايي که اجرا مي شوند به دليل شرايط آب و هوايي و ميزان رطوبت معمولآ کاورراحدود 5 سانتيمتر در نظر مي گيرند تا از نفوذ رطوبت به داخل ميلگرد ها و پي و در نتيجه زنگ زدن و ايجاد تنش هاي غير مجازدر داخل بتن و در انتها از ترک خوردن فونداسيون جلوگيري شود.لازم به ذکر است با توجه به شرايط جوي در فونداسيون بلافاصله بعد از بافتن بايد عمليات بتن ريزي و قالب بندي بدون وقفه انجام گيرد تا رطوبت و (يون کلريت) با ميلگرد ها واکنش ندهد و باعث زنگ زدگي نشود..آرماتور هاي شبکه اي را که از قبل به اندازه هاي متناسب در حدود 5سانتيمتر از هر طرف بافته شده است در کف پي قرار داده و زير آن را براي ايجاد اين فاصله تکه بتوني که اصطلاحآ به آن لقمه مي گويند قرار مي دهند. بايد توجه کرد هيچ وقت ميلگرد ها يي که در داخل بتن قرار مي گيرند نبايد رنگ آميزي شده يا به روغن آغشته شوند زيرا در اين صورت رنگ روي ميلگرد مانع چسبيدن بتن و فولاد به يکديگر مي گردد.از آنجا که پي ها بايد به صورت يک جسم همگن در برابر نيرو ها رفتار کنند .ميلگرد هاي آجدار باعث چسبندگي بهتر بتن و فولاد مي شود